O adaptacji psychologicznej do chorób przewlekłych

D. de Ridder – Psychological adjustment to chronic disease LINK: Lancet 2008;372:246
Na łamach The Lancet ukazał się ważny, z praktycznego punktu widzenia, artykuł tłumaczący adaptację psychologiczną do chorób przewlekłych, takich jak np.: cukrzyca, reumatoidalne zapalenie stawów i, coraz częściej, zakażeniem wirusem HIV i nowotwory. Artykuł ten może być swoistym przesłaniem dla 50% populacji dorosłych, u których rozpoznawane są różnorodne postacie chorób przewlekłych.

Każda z jednostek chorobowych ma swoistą specyfikę, ale wszystkie one mają pewne wspólne płaszczyzny adaptacji. Podstawową płaszczyznę tworzą patofizjologiczne mechanizmy biologiczne, obejmujące przede wszystkim aktywację szeregu cytokin m.in.: TNF α, interferonu alfa. Odpowiadają one m.in. za takie objawy jak zmęczenie, zmniejszona aktywność fizyczna, brak apetytu, ból, spowolnienie psychoruchowe, lęk, nastroje depresyjne.

Kolejny elementem adaptacji są emocje, jakie wywołuje przewlekła choroba. Autorzy rozpoznają tutaj dwa style regulacji emocji. Pierwszy z nich to unikanie, tłumienie i kontrola emocji, drugi polega na uświadomieniu sobie stanów emocjonalnych i świadomą ich ekspresję. Ten drugi styl łączy się z lepszą adaptacją psychologiczną do choroby, co zmniejsza nasilenie lub odczuwanie objawów, łączy się z poprawą nastroju i mniejszą częstością zespołów depresyjnych.

Zaangażowanie się osoby chorej w proces leczenia nie jest tylko konieczne ze względów klinicznych (np. pomiary glikemii w trakcie insulinoterapii), ale również przynosi korzyści psychologiczne. Uznaną obserwacją jest fakt, że depresja zmniejsza aktywny udział pacjenta w procesie samoleczenia. Ostatnie lata badań wskazują również na odwrotną zależność. Aktywny udział pacjenta w procesie terapii sprzyja psychologicznej adaptacji do choroby i chroni przed powstawaniem zespołów depresyjnych. Jedna z form adaptacji polega na uzyskaniu korzyści psychologicznych z faktu istnienia choroby – zmieniają się, na przykład, priorytety życiowe, poprawiają się stosunki interpersonalne z bliskimi.

Opracowane na podstawie: Lancet / 2008-07-19