Związek przedwczesnego starzenia naczyń z wczesnym dzieciństwem: zespół EVA

Peter M. Nilsson, Empar Lurbe i Stephane Laurent – The early life origins of vascular ageing and cardiovascular risk: the EVA syndrome LINK: J Hypertens 2008;26:1049
Ryzyko sercowo-naczyniowe zależne jest nie tylko od szeroko nagłaśnianych i dobrze znanych czynników występujących w życiu dorosłym, ale też od czynników działających już w okresie życia płodowego lub wczesnego dzieciństwa. Ostatnie doniesienia wskazują, że programowanie struktury i czynności naczyń odbywa się w najwcześniejszym okresie życia człowieka. Średnica naczyń, dysfunkcja śródbłonka i inne parametry zależne są od prawidłowego rozwoju w życiu płodowym. Opóźnienie rozwoju płodowego zwiększa ryzyko nadciśnienia. Zwiększa się wtedy również ryzyko wystąpienia procesu zwanego przedwczesnym starzeniem naczyń (ang. early vascular ageing) – znanego od niedawna pod nazwą zespołu EVA.

Jednym z aspektów zespołu jest występowanie nadmiernej sztywności naczyń, odzwierciedlanej na przykład w pomiarach szybkości rozprzestrzeniania się fali tętna lub stosunku ciśnienia tętniczego centralnego do obwodowego. Z EVA wiąże się wiele patologicznych mechanizmów: przyspieszony rozwój miażdżycy, przewlekły proces zapalny, upośledzony obwodowy przepływ krwi, stres oksydacyjny, dysfunkcja śródbłonka, insulinooporność i prawdopodobnie szereg innych.

Istnienie zespołu potwierdza odwrotna zależność pomiędzy wagą urodzeniową, z uwzględnieniem wieku ciążowego, a ciśnieniem tętniczym w okresie dzieciństwa, dorastania i w wieku dorosłym oraz z całkowitym ryzykiem sercowo-naczyniowym.

Jednym z markerów nadmiernej sztywności ściany naczyń i zespołu EVA jest długość telomerów, zależna od aktywności telomerazy. Jest to nowy, bardzo ciekawy kierunek badań, który pozwoli, być może, na zahamowanie lub nawet odwrócenie procesu przedwczesnego starzenia naczyń.

Podsumowując, autorzy uważają, że choć za wcześnie jeszcze mówić o wpływie biologii telomerów na leczenie chorób układu krążenia, to temat ten jest szalenie interesujący, a szybki rozwój wiedzy w tej dziedzinie będzie niewątpliwie źródłem nowych, fascynujących informacji.

Opracowane na podstawie: Journal of Hypertension / 2008-06-17