Zespół metaboliczny czy jest użyteczny klinicznie?

R. Kahn – Metabolic syndrome—what is the clinical usefulness? LINK: Lancet 2008;731:1872
W prasie medycznej nie milkną dyskusje na temat przydatności koncepcji zespołu metabolicznego. Czy jest to wyłącznie pomysł teoretyczny, nie przystający do praktyki lekarskiej, czy też ma wpływ na sposób myślenia o ryzyku chorób sercowo-naczyniowych i metabolicznych?

Na te pytania starał się odpowiedzieć autor komentarza zamieszczonego na łamach The Lancet, przytaczając pracę Naveed Sattar i wsp., w której w prospektywnej obserwacji stwierdzono, że zespół metaboliczny nie był lepszym predyktorem ryzyka rozwoju cukrzycy niż wartość stężenia glukozy na czczo. Nie wiązał się także ze wzrostem ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego ponad to, co wynikałoby z sumy wpływów składowych tego zespołu.

Istnieje jednak więcej wątpliwości, co do zasadności koncepcji zespołu metabolicznego: nieprecyzyjne są kryteria diagnostyczne, a poziomy definicyjne nie zawsze są dobrze udokumentowane w badaniach, wątpliwości budzi insulinoporność jako główny mechanizm doprowadzający do powstawania składowych zespołu, wątpliwe jest włączanie hiperglikemii w kryteria rozpoznania, a leczenie zespołu metabolicznego nie jest odmienne od leczenia jego składowych.

Autor komentarza wskazuje również na fakt, że związany z zespołem metabolicznym wzrost ryzyka chorób układu krążenia i cukrzycy nie jest odpowiednio wysoki (1,5-2,5 x), aby mógł w sposób niezależny wpłynąć na ryzyko chorób układu krążenia oceniane innymi, dotychczas uznanymi metodami. Aby można było uznać jego samodzielne znaczenie dla rokowania chorych, wskazane byłyby wyższe poziomy ryzyka związane z wpływem zespołu metabolicznego na choroby sercowo-naczyniowe i zaburzenia metaboliczne (w granicach 4-krotnego zwiększenia ryzyka).

Autor proponuje w zamian, całościową ocenę czynników ryzyka chorób układu krążenia oraz dalsze badania dotyczące mechanizmów kojarzenia się czynników ryzyka, w tym zależnych od insulinooporności. Działania te mogą być skuteczniejsze niż rozpoznawanie zespołu metabolicznego jako oddzielnej jednostki klinicznej.

Opracowane na podstawie: Lancet / 2008-06-07