Ból przewlekły: szereg uwarunkowań

E.R. Tunks, J. Crook i R. Weir – Epidemiology of chronic pain with psychological comorbidity: prevalence, risk, course, and prognosis LINK: Can J Psychiatry 2008;53:224 (dostępny pełen tekst)
Na łamach Canadian Journal of Psychiatry poruszono ważne, z punktu widzenia systemu opieki zdrowotnej, zagadnienie bólu przewlekłego i jego uwarunkowań.

Za proces przewlekły uznaje się powszechnie chorobę trwającą 6 miesięcy, można jednak przyjąć kryterium 3 miesięczne, gdyż po tym okresie szansa na samoistne ustąpienie bólu jest minimalna. Bardziej praktycznie ból przewlekły to ból nie ustepujący w typowym czasie i nie odpowiadający na typowe środki przeciwbólowe.

Najczęstsze postacie to ból dolnego odcinka kręgosłupa i ból reumatyczny. Ból przewlekły dotyczy około 15% populacji osób dorosłych, a częstość jego występowania rośnie wraz z wiekiem. W jednym z badań częstość występowania w grupie 15-24 lat oszacowano na 10%, a w grupie >75 roku życia na 35%.

Wśród czynników warunkujących progresję dolegliwości i ich przejście w ból o charakterze przewlekłym można wymienić: intensywność pierwszego epizodu bólowego, czas trwania bólu, stres emocjonalny, późny wiek, objawy korzonkowe oraz brak poprawy po 3 miesiącach. Ponadto stwierdzono, że ryzyko wystąpienia bólu przewlekłego zwiększają nadmierne obciążenie psychosocjalne w pracy oraz jej rutynowy charakter. Ważną przyczyną utrwalania się zespołów bólowych jest również brak zatrudnienia.

Bólom przewlekłym towarzyszą zmiany natury psychicznej. Zależności są w tym zakresie dwukierunkowe. Przewlekły ból zwiększa ryzyko depresji, dystymii, zespołów lękowych, fobii społecznych i zespołu stresu pourazowego. W przekrojowym badaniu kanadyjskim częstość występowania depresji u osób bez bólów krzyża wyniosła 5,9%, a z bólami krzyża 19,8%. Z drugiej strony wysoki poziom nasilenia lęku i objawów depresyjnych zwiększały w prospektywnej obserwacji 2,4 krotnie ryzyko wystąpienia bólów krzyża.

Dla praktyki postępowania z chorymi z przewlekłymi dolegliwościami bólowymi ważne jest, aby w diagnostyce i terapii wziąć pod uwagę: choroby współistniejące, zaburzenia natury psychicznej (depresja, zespoły lękowe) i uwarunkowania socjalne. Nie uwzględnienie ich może powodować utrwalanie mechanizmów odpowiedzialnych za wystąpienie długotrwałego bólu lub jego nawrotowości.

Opracowane na podstawie: Canadian Journal of Psychiatry / 2008-04-21