Wielkość efektu placebo na przykładzie zespołu jelita nadwrażliwego

Ted J. Kaptchuk i wsp – Components of placebo effect: randomised controlled trial in patients with irritable bowel syndrome LINK: BMJ 2008;336:999 (pełen tekst)

Zespół jelita nadwrażliwego, jedna z 10 nieprawidłowości będących najczęstszą przyczyną konsultacji lekarskich w podstawowej opiece zdrowotnej, jest doskonałym modelem do badania efektu placebo, któremu poddaje się około 40% pacjentów z tą chorobą.

Wykorzystanie efektu placebo w celach terapeutycznych było przedmiotem badania z randomizacją i grupą kontrolną, opublikowanego w British Medical Journal. Autorzy pracy na potrzeby eksperymentu podzielili efekt placebo na 3 podrodzaje. Pierwszy zdefiniowano jako odpowiedź na objęcie pacjenta opieką i obserwacją, drugi – odpowiedź na „rytuał terapeutyczny”, zaś trzeci jako odpowiedź na terapię wzmocnioną zacieśnieniem relacji lekarz-pacjent. Na kanwie tej klasyfikacji powstały trzy ramiona terapeutyczne, do których przydzielono losowo łącznie 262 dorosłych (76% kobiet) z zespołem jelita nadwrażliwego. Obserwacji poddano 3 grupy osób: tylko wpisanych na listę oczekujących na termin rozpoczęcia leczenia, grupę z pozorowaną akupunkturą i grupę z pozorowaną akupunkturą „wzmocnioną” zacieśnieniem relacji lekarz-pacjent.

Po 3 tygodniach, największą ogólną poprawę w skali GIS uzyskano w grupie z pozorowaną akupunkturą i ścisłą opieką lekarską, następnie w grupie z samą akupunkturą i w końcu w grupie oczekującej. Pierwsza z wymienionych grup charakteryzowała się również najwyższym odsetkiem osób, które uznały, że poprawa po zastosowaniu leczenia była zadowalająca (62% vs 44% vs 28%), jak i tych, u których nastąpiły korzystne zmiany jakości życia.

Badanie pokazuje zatem, że w zależności od potrzeb, lekarze mogą lepiej niż dotychczas wykorzystywać efekt placebo w celach terapeutycznych, „dawkując ” lub łącząc poszczególne rodzaje placebo.

Opracowane na podstawie: BMJ / 2008-05-03