Jak mierzyć otyłość w praktyce?

A.J. Cameron i P.Z. Zimmet – Expanding evidence for the multiple dangers of epidemic abdominal obesity LINK: Circulation 2008;117;1624

Poza powikłaniami ze strony chorób układu sercowo-naczyniowego, wśród powikłań otyłości można wymienić cukrzycę typu 2, zespół metaboliczny, chorobę nerek, chorobę zwyrodnieniową stawów, nowotwory, astmę i zaburzenia oddychania w trakcie snu.

W Circulation przedstawiono wyniki analizy wpływu otyłości na wystąpienie jej powikłań, na podstawie danych pochodzących z badania Nurses Health Study, w którym 16-letniej obserwacji poddano ponad 44 000 pielęgniarek. Stwierdzono stały, niemal liniowy wzrost ryzyka zgonu niezależnie od przyczyny, zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych i zgonu z powodu chorób nowotworowych, dla rosnących wartości obwodu talii lub stosunku obwodu talii do obwodu bioder.

Ryzyko zgonu sercowo-naczyniowego było ściślej związane ze wskaźnikami otyłości trzewnej, niż ze wskaźnikami otyłości ogólnej – nawet u kobiet z prawidłowym indeksem masy ciała (BMI) obserwowano wzrost ryzyka dla powiększającego się obwodu talii. W klasycznym ujęciu ryzyko określane dla BMI raczej miało przebieg o charakterze krzywej J, przy zwiększającej się dla niskich wartości BMI śmiertelności z powodu chorób układu oddechowego.

Można na tej podstawie zadać pytanie, który z pomiarów otyłości najlepiej wykorzystać w praktyce do oceny związanego z nią ryzyka. W badaniach epidemiologicznych 85% osób z nadwagą określoną na podstawie BMI jednocześnie wykazywało cechy otyłości lub nadwagi ocenianej na podstawie pomiaru obwodu talii. W przypadku obwodu tali powyżej przyjętej normy tylko 65% badanych cechowała nieprawidłowa masa ciała określana na podstawie BMI. Oznacza to, że przyjęte normy obwodu talii identyfikowały większą liczbę osób z podwyższonym wskaźnikiem ryzyka chorób zależnych od otyłości.

Otyłość ma większe znaczenie w młodszych grupach wiekowych, w których dłuższy czas niekorzystnego oddziaływania związanych z nią mechanizmów patofizjologicznych w istotny sposób sprzyja rozwojowi powikłań. Otyłość u osób starszych nie niesie tak wyraźnie niekorzystnych konsekwencji, ale nadal zwiększa ryzyko powikłań i zgonów. Pomiar obwodu talii powinien więc stanowić rutynowe postępowanie lekarskie we wszystkich grupach chorych.

Opracowane na podstawie: Circulation / 2008-04-01