Lipocentryczna teoria patogenezy cukrzycy typu 2

R.H. Unger – Reinventing type 2 diabetes LINK: JAMA 2008;299:1185
W komentarzu redakcyjnym na łamach Journal of the American Medical Association, R.H. Unger przedstawia podstawy patogenezy cukrzycy typu 2. Zwraca przy tym uwagę, że opisanie dwóch podstawowych mechanizmów: insulinooporności i upośledzenia funkcji komórek beta nie tłumaczy, w jaki sposób te procesy rozwijają się i ostatecznie doprowadzają do rozwoju cukrzycy typu 2.

W opinii autora centralnym punktem patogenezy cukrzycy typu 2 jest nadmierne spożycie kalorii i akumulacja nadmiaru lipidów w organizmie. Właśnie nadwyżka kalorii uruchamia ciąg zaburzeń, których następstwem jest cukrzyca typu 2. Pierwszym efektem nadmiaru kalorii jest hiperinsulinemia, która doprowadza w wątrobie do syntezy białka SREB-1c (steroid response element binding protein-1c). Białko to jest czynnikiem transkrypcyjnym nasilającym lipogenezę wątrobową. Dzięki temu dochodzi do zwiększonej akumulacji lipidów poza tkanką tłuszczową: w tkance mięśniowej i komórkach beta trzustki. W tkance mięśniowej wewnątrzkomórkowo położone wolne kwasy tłuszczowe hamują m.in. translokację glukotransporterów GLUT-4 . Nadmiar lipidów w wątrobie, poprzez hamowanie działania insuliny, sprzyja glikogenolizie i glukoneogenezie, a nadmiar lipidów w komórce beta doprowadza do upośledzenia jej funkcji, obumarcia i ostatecznie spadku wydzielania insuliny i hiperglikemii.

Utrata masy ciała (i zawartych w niej tłuszczów) jest więc najważniejszym przyczynowym, terapeutycznym i profilaktycznym działaniem w cukrzycy typu 2. Potwierdzają to wyniki leczenia otyłości u osób z cukrzycą typu 2, za pomocą operacji zmniejszających pojemność żołądka. W jednym z badań remisje cukrzycy uzyskano u 73% leczonych tą metodą. W perspektywie populacyjnej przedstawioną teorię uzasadniają obserwowane zmiany nawyków żywieniowych – wzrost spożycia kalorii w ciągu ostatnich 30 lat w USA wyniósł u kobiet i mężczyzn odpowiednio 168 kcal / dobę i 335 kcal/dobę.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2008-03-12