Palenie papierosów zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2

C. Willi i wsp – Active smoking and the risk of type 2 diabetes LINK: JAMA 2007;298:2654
Palenie papierosów jest jednym z najważniejszych, modyfikowalnych czynników ryzyka wielu chorób. Szacuje się, że tytoń odpowiedzialny jest za 8,8% zgonów w świecie. Biorąc pod uwagę wcześniejsze sugestie postanowiono określić zależne od palenia papierosów ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2.

Autorzy na łamach Journal of the American Medical Association przeprowadzili analizę systematyczną oraz meta-analizę wybranych prospektywnych badań epidemiologicznych, poświęconych temu problemowi. Do opracowania wybrano 25 prac, w których łącznie, przez okres 5-30 lat, zbadano 1,2 miliona osób.

W analizie zbiorczej danych stwierdzono, że palenie papierosów wiąże się z 44% wzrostem ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2. Według opinii autorów uzyskane informacje z dużym prawdopodobieństwem sugerują zależność przyczynowo-skutkową. Po pierwsze, we wszystkich badaniach palenie papierosów poprzedzało rozwój cukrzycy typu 2. Po drugie, subanalizy wykazały ryzyko wystąpienia cukrzycy rosnące wraz ze stopniem uzależnienia od tytoniu. Ryzyko było największe dla palących ≥20 papierosów dziennie, mniejsze dla palących mniejsze ilości papierosów a najniższe dla byłych palaczy. Odpowiednie współczynniki ryzyka względnego wyniosły: 1,61; 1,29 i 1,23. Uzyskane obserwacje były obecne w większości analizowanych badań.

Autorzy pracy wskazują także na inne argumenty przemawiające za powiązaniem palenia papierosów z rozwojem cukrzycy typu 2. Sugeruje się, że palenie papierosów zwiększa insulinooporność, zmniejsza kompensacyjny wzrost wydzielania insuliny, może powodować przewlekłe zapalenie trzustki i zwiększać ryzyko rozwoju raka trzustki. W niejasnym mechanizmie sprzyja także brzusznej akumulacji tkanki tłuszczowej, być może w związku z postulowanym działaniem antyestrogenowym. Obserwuje się ponadto kojarzenie się z paleniem papierosów niektórych czynników ryzyka cukrzycy, takich jak brak aktywności fizycznej, małe spożycie warzyw i owoców, zwiększone spożycie alkoholu oraz nasiloną tendencję do względnie podwyższonych wartości BMI u osób palących duże ilości papierosów.

Zdaniem C. Willi i wsp., obecnie nie należy zadawać już pytania czy palenie papierosów wywołuje cukrzycę ale w jakim mechanizmie sprzyja jej rozwojowi?

Opracowane na podstawie: JAMA / 2008-12-12