Natychmiastowe leczenie łagodnego incydentu naczyniowo-mózgowego a ryzyko wczesnego nawrotu

Peter M. Rothwell i wsp – Effect of urgent treatment of transient ischaemic attack and minor stroke on early recurrent stroke (EXPRESS study): a prospective population-based sequential comparison LINK: Lancet 2007;370:1432
W The Lancet opublikowano wyniki interesującej i dobrze zaprojektowanej pracy, w której oceniano skuteczność wczesnej profilaktyki nawrotu udaru mózgu u osób po przemijającym epizodzie niedokrwiennym lub łagodnym udarze.

Dane na temat naturalnej historii przemijającego epizodu niedokrwiennego i łagodnego udaru pokazują, że istnieje 10-procentowe ryzyko nawrotu tych incydentów w ciągu tygodnia od ich pierwszego wystąpienia. Z analizy modeli statystycznych wynika, że stosując odpowiednio wczesną profilaktykę wtórną można zredukować to ryzyko o 80-90%.

Dotychczas brakowało danych klinicznych, które potwierdziłyby wnioski z tych badań. Tę lukę wypełniła publikacja prof. Rothwella i wsp. Badacze porównywali dwie grupy pacjentów z przemijającym epizodem niedokrwiennym lub łagodnym udarem: pierwszą, w której ocenę kliniczną i wtórną profilaktykę udaru rozpoczynano w możliwie najkrótszym czasie po wystąpieniu objawów (dzięki umowie z lekarzami pierwszego kontaktu, którzy zobowiązali się do niezwłocznego kierowania swoich pacjentów do ośrodka szpitalnego prowadzonego przez autorów) i drugą, w której interwencję profilaktyczną inicjowano „w trybie planowym”, to jest w zależności od dostępności do świadczeń specjalistycznych w podstawowej opiece zdrowotnej. W efekcie skróceniu uległ czas do specjalistycznej oceny klinicznej z 3 dni w drugiej grupie do poniżej 1 dnia w pierwszej z grup. Zarazem skrócił się czas do zastosowania leczenia odpowiednio ze średnio 20 dni (w grupie postępowania rutynowego leczenie wdrażał lekarz pierwszego kontaktu po konsultacji specjalistycznej) do 1 dnia.

90-dniowe ryzyko nawrotu udaru spadło z 10.3% u osób objętych standardową opieką do 2.1% u osób, u których zastosowano wczesną profilaktykę. Zdaniem autorów, uzyskane wyniki są mocną przesłanką do refundowania przez płatników właściwej wczesnej, wtórnej profilaktyki udaru.

Opracowane na podstawie: Lancet / 2007-10-20