Rola stresu w patogenezie częstych chorób

Sheldon Cohen, Denise Janicki-Deverts i Gregory E. Miller – Psychological stress and disease LINK: JAMA 2007;298:1685
W Journal of American Medical Association zwraca uwagę krótki artykuł przeglądowy poświęcony roli stresu psychologicznego w patogenezie wybranych chorób.

Nie ma wątpliwości, że stres wywiera negatywny wpływ na nastrój, a przez to oddziałuje na wzorce zachowań i procesy biologiczne. Do zmian behawioralnych stanowiących odpowiedź na stres należy między innymi zwiększone palenie tytoniu, ograniczenie aktywności fizycznej i bezsenność, jak też większa skłonność do nieprzestrzegania zaleceń dotyczących leczenia.

Na poziomie hormonalnym, przewlekły stres aktywuje w szczególności dwa układy endokrynne: oś podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz układ współczulno-nadnerczowo-rdzeniowy. Zarówno kortyzol, jak i katecholaminy, uwalniane w wyniku aktywacji powyższych układów, odgrywają rolę w regulacji układu sercowo-naczyniowego, oddechowego, mięśniowo-szkieletowego i immunologicznego. Kortyzol moduluje także odpowiedź zapalną. To właśnie pośrednim wpływem stresu na odpowiedź immunologiczną i zapalną tłumaczy się jego udział w patogenezie depresji, chorób infekcyjnych, choroby wieńcowej i co najmniej kilku rodzajów nowotworów, w tym tych, których mediatorem jest zakażenie wirusowe.

Obecnie pojawia się coraz więcej danych na temat związku pomiędzy stresem a zakażeniami górnych dróg oddechowych, astmą, zakażeniami wirusami herpes oraz chorobami autoimmunologicznymi. Nie można również wykluczyć niekorzystnego wpływu stresu na proces gojenia się ran.

Większość danych dotyczących omawianego zagadnienia pochodzi z badań obserwacyjnych, które utrudniają zdefiniowanie zależności przyczynowo-skutkowej. Niemniej, na istnienie takiego związku wskazują prace eksperymentalne. Tym samym, unikanie stresu jawi się jako istotna metoda zapobiegania i leczenia wielu istotnych chorób.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2007-10-10