Wiedza pacjentów na temat dawki oraz potencjalnej toksyczności acetaminofenu

J.L.Stumpf, A.J.Skyles, C.Alaniz, S.R.Erickson – Knowledge of appropriate acetaminophen doses and potential toxicities in an adult clinic population J Am Pharm Assoc 2007;47:35
Acetaminofen (paracetamol) jest substancją leczniczą dostępną bez recepty pod postacią wielu preparatów handlowych czystej substancji lub też leków złożonych, stosowaną w przeziębieniach, przeciwgorączkowo oraz przeciwbólowo.

Lek ten stosowany jednak w zbyt dużych dawkach może prowadzić do wystąpienia poważnych działań toksycznych, w szczególności hepatotoksyczności. Toksyczne działanie na wątrobę jest ściśle związane z podaną dawką, a czynnikami zwiększającymi ryzyko uszkodzeń wątroby jest picie alkoholu, przewlekłe stosowanie dużych dawek paracetamolu oraz stosowanie niektórych leków (np. leków przeciwdrgawkowych).

Maksymalna zalecana dawka paracetamolu u osób dorosłych wynosi 4g w ciągu doby, jednak przy występowaniu czynników ryzyka stosowana dawka powinna być niższa.
Autorzy pracy przeprowadzili badania wśród pacjentów jednej z klinik uniwersyteckich w USA, mające na celu ocenę znajomości maksymalnej dawki, potencjalnych działań toksycznych oraz znajomości preparatów handlowych zawierających acetaminofen. W badaniach wzięło udział 104 pacjentów w wieku 52,3±15,3 lat. Pacjenci odpowiadali na pytania zawarte w formularzu dotyczące danych demograficznych, maksymalnej dawki paracetamolu, jego potencjalnych działań niepożądanych oraz znajomości preparatów zawierających ten lek.
Jak wykazały badania blisko 70% pacjentów, ze względu na dolegliwości bólowe, stosowało w ciągu 6 miesięcy poprzedzających badanie preparat zawierający paracetamol. W grupie tej blisko 80% pacjentów w tym samym czasie używało też innego leku zawierającego paracetamol. Wśród badanych pacjentów tylko 2 prawidłowo określiło maksymalną zalecaną dawkę paracetamolu, a blisko 70% podało wyższe od zalecanych dawki maksymalne. Pacjenci w większosci (63%) nie znali także potencjalnych działań toksycznych wywoływanych przez paracetamol. W przeprowadzonych analizach statystycznych i populacyjnych stwierdzono, że wiek ani wykształcenie nie wpływało istotnie na wiedzę pacjentów na temat dawki maksymalnej oraz toksyczności leku.

Konkludując, niski poziom wiedzy pacjentów na temat stosowanych przez nich leków z grupy OTC, powinien być wskazaniem dla lekarzy i farmaceutów do udzielania każdemu pacjentowi informacji na temat dawki maksymalnej oraz zachęcania pacjentów do czytania ulotek stosowanych przez nich preparatów leczniczych.

Opracowane na podstawie: Journal of the American Pharmacists Association / 2007-02-23