Regularny trening w niewydolności serca – wskazany czy przeciwwskazany

Stanley A. Rubin – Exercise training in heart failure: contradictory or conventional ? J Am Coll Cardiol 2007;49:2337
Do niedawna uważano, że regularny trening fizyczny jest u pacjentów z niewydolnością serca przeciwwskazany. W ostatnich latach pogląd ten zweryfikowano, a trening fizyczny umieszczono w poświęconych chorym z niewydolnością serca wytycznych ACC/AHA.

W Journal of the American College of Cardiology Dr Rubin omawia problemy związane z regularną aktywnością fizyczną pacjentów z dysfunkcją serca. Wiadomo, że w niewydolności serca regularny wysiłek fizyczny powoduje wzrost wydolności fizycznej, ocenianej za pomocą ergospirometrii (wzrost VO2max o 10% do 30%), wydłużenie czasu wysiłku i dystansu pokonywanego w trakcie testu 6 minut. W większości badań poprawia się także jakość życia związana ze stanem zdrowia. Powikłania odnotowano tylko w jednym badaniu (dotyczyły chorych w najbardziej zaawansowanym stadium niewydolności serca).

Korzyści płynące z treningu fizycznego wynikają prawdopodobnie z odwrócenia niekorzystnych procesów zachodzących w następstwie braku aktywności.

W opublikowanej w tym samym numerze JACC metaanalizie wykazano zróżnicowany wpływ treningu na rokowanie, w zależności od typu wysiłku fizycznego. Korzystny jest tzw. trening aerobowy (inaczej zwany izotonicznym) np. spacer, jazda rowerem, natomiast trening siłowy nie przynosi korzyści, a nawet, w przypadku złożonych form treningu, może znosić korzystny wpływ wysiłku aerobowego.

Oceniając wpływ treningu fizycznego należy zwrócić uwagę na ograniczenia prac poświęconych temu problemowi. Badania nie mają charakteru ślepej próby, a chorzy poddawani różnym formom treningu mają lepszą opieką i, przypuszczalnie, lepiej stosują się do zaleceń dotyczących modyfikacji stylu życia i leczenia farmakologicznego. Co więcej, w większości analiz dotyczących roli wysiłku fizycznego nie uwzględniano twardych punktów końcowych (jedynie w europejskiej pracy ExTraMATCH wykazano korzystny wpływ aktywności fizycznej na umieralność i częstość hospitalizacji).

Mimo tych ograniczeń stosowanie treningu fizycznego należy rozważyć u wszystkich chorych ze skurczową dysfunkcją lewej komory. Wszyscy chorzy powinni mieć wykonany test wysiłkowy oceniający wydolność fizyczną. Trening powinien obejmować wykonywane przez większość dni tygodnia, trwające około 30 minut ćwiczenia aerobowe, o umiarkowanej intensywności. Jest przeciwwskazany m.in. u chorych niestabilnych hemodynamicznie, bez optymalnego leczenia farmakologicznego, z zaawansowanymi wadami zastawkowymi.

Opracowane na podstawie: Journal of the American College of Cardiology / 2007-06-19