Czy istnieje pamięć metaboliczna w cukrzycy?

M.A. Ihnat, J.E. Thorpe i A. Ceriello – Hypothesis: the ‘metabolic memory’, the new challenge of diabetes Diabet Med 2007;24:582
Badania DCCT i UKPDS wykazały, że wczesne wykrycie cukrzycy i szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia poprawia rokowanie w długoterminowej perspektywie. Czy jest możliwe, aby organizm zapamiętał i utrwalił część patologicznych szlaków, jakie towarzyszą hiperglikemii, także po pełnej normalizacji stężeń glukozy?

Taką tezę na łamach Diabetic Medicine stawiają autorzy ze Stanów Zjednoczonych. Na poparcie przytaczają szereg wyników badań eksperymentalnych. U szczurów ze sztucznie wywołaną cukrzycą badano ekspresję indukowanej syntazy tlenku azotu i produkcję nitrotyrozyny w obrębie siatkówki oka. Jeżeli hiperglikemia trwała wystarczająco długo to nawet po kilku miesiącach optymalnego wyrównania cukrzycy nadal obserwowano 80% wzrost ekspresji indukowanej syntazy tlenku azotu oraz zwiększoną produkcję nitrotyrozyny.

Nieznane są mechanizmy pamięci metabolicznej. Postuluje się, że hiperglikemia wywiera trwałe zmiany w białkach mitochondriów, zależne od zwiększonej produkcji wolnych rodników oraz procesów glikacji białek mitochondrialnych i mitochondrialnego DNA. W ten sposób trwale uszkodzone mitochondria, mimo normalizacji glikemii, stale wytwarzają nadmiar wolnych rodników, czego skutkiem jest tworzenie końcowych produktów glikacji białek komórkowych, aktywacja szlaku poliolowego i heksozaminowego. W takich warunkach mimo wyrównania metabolicznego następuje stała progresja zmian naczyniowych o charakterze mikro- i makroangiopatii.

Z powyższych rozważań wynika konieczność stosowania wczesnych form intensywnej kontroli glikemii w cukrzycy typu 1 i typu 2, dla zapobiegania powstawaniu utrwalonych szlaków patogenetycznych, odpowiedzialnych za progresję powikłań naczyniowych nawet po normalizacji glikemii.

Opracowane na podstawie: Diabetic Medicine / 2007-06-19