Różnice w wynikach pomostowania aortalno-wieńcowego u kobiet i mężczyzn

Hooshang Bolooki – The controversy in clinical results among men and women after coronary bypass operation J Am Coll Cardiol 2007;49:1559
W komentarzu redakcyjnym na łamach Journal of the American College of Cardiology (JACC), Bolooki zastanawia się nad różnicami w wynikach pomostowania aortalno-wieńcowego u kobiet i mężczyzn.

Nieco gorszą przeżywalność i generalnie gorsze wyniki pomostowania aortalno-wieńcowego u kobiet obserwuje się już od lat siedemdziesiątych. Obecny komentarz odnosi się do pracy kanadyjskiej Humphriesa i wsp., opublikowanej w tym samym numerze JACC. Jej autorzy zebrali dane kliniczne 20229 mężczyzn i 4983 kobiet poddanych operacji pomostowania tętnic wieńcowych w Kolumbii Brytyjskiej w latach 1991-2004.

Z analizy tej dużej grupy wyciągnięto kilka interesujących wniosków. Po pierwsze, wyniki zabiegów w ciągu 14 lat uległy znaczącej poprawie, co ważne istotnie większej u kobiet niż u mężczyzn. Pomimo uwzględnienia w analizie wieloczynnikowej wielu innych obciążeń mogących wpływać na rokowanie, śmiertelność wczesna pozostała jednak większa u kobiet (kobiety 3,6%; mężczyźni 2,0%; p<0,001). Z innych ciekawych obserwacji zwraca uwagę: mniejsze wykorzystanie rewaskularyzacji tętniczej, większy odsetek zabiegów pilnych, udarów, cukrzycy, niewydolności serca, nadciśnienia tętniczego, choroby naczyń obwodowych u kobiet. Według relacji chirurgów naczynia żylne wykorzystywane do pomostowania były generalnie mniejsze, delikatniejsze, trudniejsze w preparatyce, co również mogło wpływać na rokowanie.

Analizując wyniki pracy należy wziąć pod uwagę jej retrospektywny charakter. Zdaniem autorów analizy, aby powiedzieć więcej o przyczynach, również metabolicznych i hormonalnych, większego ryzyka operacyjnego u kobiet, konieczne są dalsze, prospektywne obserwacje. Jest to szczególnie ważne, gdy weźmiemy pod uwagę, że w ciągu ostatnich lat odsetek pacjentek operowanych z powodu choroby wieńcowej wzrósł z 11% do 19,7% , czyli niemal dwukrotnie.

Opracowane na podstawie: Journal of the American College of Cardiology / 2007-04-10