Syntetyczne witaminy na czarnej liście

G. Bjelakovic i wsp – Mortality in randomized trials of antioxidant supplements for primary and secondary prevention LINK: JAMA 2007;297:842
Procesy oksydacyjne i nadmierna produkcja wolnych rodników są wymieniane jako istotne czynniki patogenetyczne, między innymi w chorobach nowotworowych i chorobach układu sercowo-naczyniowego. W związku z powyższym w wielu próbach klinicznych oceniano skuteczność terapeutyczną suplementów antyoksydantów.

Na łamach JAMA przedstawiono meta-analizę i systematyczny przegląd wyników badań poświęconych wpływowi antyoksydantów na śmiertelność całkowitą. Autorzy pracy określili ryzyko zgonu związane ze stosowaniem beta-karotenu, witaminy A, witaminy C, witaminy E i selenu, w populacji 232 606 uczestników 68 randomizowanych prób klinicznych. Antyoksydanty stosowano z różnych powodów: oceniano ich wpływ na progresję miażdżycy, ryzyko nowotworów, zmian degeneracyjnych w siatkówce, zaćmę, ogólny stan zdrowia, funkcje immunologiczne.

W 47 badaniach klinicznych, najbardziej wiarygodnych pod względem metodologicznym, antyoksydanty powodowały niewielki wzrost śmiertelności (współczynnik ryzyka zgonu 1,05). Dalsze analizy, po wykluczeniu badań z selenem wykazały, że beta-karoten, witamina A i witamina E, stosowane razem lub osobno, zwiększały istotnie śmiertelność (współczynniki ryzyka zgonu odpowiednio 1,07; 1,16 i 1,04). Podobne analizy przeprowadzone dla witaminy C i selenu nie wykazały ich istotnego wpływu na śmiertelność u badanych chorych.

Komentując uzyskane wyniki autorzy autorzy zastrzegają, że wyniki odnoszą się do witamin syntetycznych. Stwierdzają jednak, że preparaty antyoksydacyjne mogą zwiększyć liczbę zgonów w populacji, bowiem aż 10-20% dorosłych Amerykanów stosuje je w celach zdrowotnych.

Wśród mechanizmów zwiększających ryzyko zgonu wymienia się wpływ hamujący antyoksydantów na mechanizmy obronne organizmu, takie jak zapalenie, apoptoza, fagocytoza. Uzyskane wyniki po raz kolejny wskazują na konieczność zmiany bezkrytycznego podejścia do suplementów antyoksydantów.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2007-02-28