Kardiologiczny zespół X – dzisiaj i jutro

Gaetano A. Lanza – Cardiac syndrome X: a critical overview and future perspectives Heart 2007;93:159
W pracy przeglądowej opublikowanej na łamach The Heart Lanza poddaje krytyce obowiązującą obecnie definicję kardiologicznego zespołu X i wskazuje kierunek, w jakim powinniśmy pójść, aby dostosować tę definicję do współczesnego stanu wiedzy. Przedstawia również patomechanizmy mogące leżeć u jego podstaw.

Zespół X dotyczy 10-20% pacjentów kierowanych na badanie koronarograficzne. Pacjenci ci, pomimo zwykle dobrego rokowania, stanowią istotny problem diagnostyczny i terapeutyczny. Kardiologiczny zespół X definiuje się klasycznie jako wysiłkowe bóle w klatce piersiowej o charakterze przypominającym typowe bóle dławicowe, z towarzyszącym obniżeniem odcinka ST w elektrokardiograficznej próbie wysiłkowej, przy zupełnie prawidłowym obrazie tętnic wieńcowych w badaniu koronarograficznym. Dodatkowo, nie mogą występować żadne inne choroby serca ani choroby układowe wpływające na czynność naczyń (przede wszystkim nadciśnienie tętnicze i cukrzyca).

Uważa się, że u podłoża zespołu X leży dysfunkcja mikrokrążenia i zaburzenia w obrębie mikrokrążenia wieńcowego często po prostu utożsamia się z zespołem X. Klasyczna definicja kardiologicznego zespołu X nie obejmuje jednak całej populacji osób z zaburzeniami mikrokrążenia, a z drugiej strony, osoby z rozpoznanym wg tej definicji zespołem X mogą nie mieć zaburzeń mikrokrążenia.

Z tego względu Lanza proponuje modyfikację definicji. Według niego, mianem kardiologicznego zespołu X powinno się określać stabilną dławicę wysiłkową, której objawy można w dość wiarygodny sposób powiązać z dysfunkcją mikrokrążenia wieńcowego. Oprócz typowych objawów klinicznych diagnozując zespół X powinno się więc wykazać istnienie zaburzeń perfuzji mięśnia sercowego, przy prawidłowym (lub prawie prawidłowym) obrazie tętnic wieńcowych. Według nowej definicji pacjent z zespołem X nie może mieć również żadnej innej choroby serca.

Główne różnice obu definicji to: (1) brak konieczności wykazania obniżenia odcinka ST i zastąpienie tego elementu wykazaniem istnienia indukowalnych zaburzeń perfuzji, niemal dowolną metodą; (2) włączenie do definicji pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą; (3) zaakceptowanie nie w pełni prawidłowego obrazu koronarografii – dopuszcza się obecność zmian miażdzycowych nieistotnych hemodynamicznie.

Autor żywi nadzieję, że taka modyfikacja definicji kardiologicznego zespołu X zwiększy homogenność tej grupy, a przez to ułatwi dalsze badania dotyczące mikrokrążenia wieńcowego, umożliwiając określenie czynników prognostycznych, jak również opracowanie skutecznego postępowania leczniczego.

Opracowane na podstawie: Heart / 2007-01-07