Ambulatoryjna opieka farmaceutyczna nad pacjentami z przewlekłą niewydolnością nerek

R.E.Bennett, R.M.DeHart, S.A.Lauderdale – Survey of care provided by ambulatory care pharmacists to patients with chronic kidney disease Am J Health-Syst Pharm 2006;63:2123
Każdego roku znacząca ilość pacjentów z chorobami nerek w wyniku ich progresywnego przebiegu zapada na przewlekłą niewydolność nerek (CKD) i wymaga wprowadzenia długotrwałego leczenia dializacyjnego. Wiele prac wskazuje na stosunkowo złą opiekę nad pacjentami z CKD oraz nie dostateczne monitorowanie wystąpienia niewydolności nerek u pacjentów z czynnikami ryzyka jak: cukrzyca, nadciśnienie. Nie określona jest też rola oraz zakres działań farmaceutów w postępowaniu z pacjentami z CKD.

Autorzy pracy podjęli próbę określenia zakresu działań prowadzonych przez farmaceutów w postępowaniu z pacjentami z przewlekłą niewydolnością nerek. W tym celu rozesłano do 1028 farmaceutów listy z anonimowymi ankietami z prośbą o odesłanie ich w terminie 2 tygodni. Pod uwagę w ocenie brano tylko ankiety od farmaceutów prowadzących opiekę nad pacjentami z czynnikami ryzyka. Otrzymano zwrotnie 535 ankiet, z czego 388 spełniało ustalone wcześniej kryteria włączenia.

85% farmaceutów rutynowo monitorowało wydolność nerek, poprzez kontrolę klirensu kreatyniny (CLCr) u pacjentów. Jednak już tylko 24% farmaceutów standardowo monitorowało, u pacjentów z ClCr< 60ml/min, ryzyko wystąpienia anemii (kontrola hemoglobiny i hematokrytu). Jeszcze mniejsza ilość respondentów – jedynie 16% – kontrolowała rutynowo u tych pacjentów poziom wapnia i fosforanów, a tylko 4% poziom PTH.

Wśród 388 farmaceutów włączonych do badania tylko 153 współpracowało z oddziałem nefrologicznym, kontaktując się najczęściej ze specjalistami rzadziej niż raz w miesiącu (65%). Codzienny kontakt z nefrologiem deklarował mniej niż 1% farmaceutów.

Podsumowując wyniki badań należy stwierdzić, że farmaceuci prowadzący opiekę farmaceutyczną nad pacjentami z grup ryzyka (cukrzyca, nadciśnienie, podeszły wiek) w dostateczny sposób monitorują ryzyko wystąpienia niewydolności nerek. Jednak konieczne jest nasilenie monitorowania objawów powikłań CKD takich ja anemia i hiperfosfatemia. Wydaje się też, że w opiece nad pacjentami z CKD konieczna jest ściślejsza współpraca farmaceutów z nefrologami.

Opracowane na podstawie: American Journal of Health-System Pharmacy / 2006-11-29