Astma: jednostka chorobowa czy jedynie objaw?

Artykuł redakcyjny – A plea to abandon asthma as a disease concept Lancet 2006;368:705
Czy astma jest rzeczywiście chorobą, czy też jedynie objawem? Odpowiedzi na to prowokacyjne pytanie próbują udzielić redaktorzy The Lancet.

Na astmę, rozumianą jako jednostka chorobowa, cierpi około 300 milionów ludzi na świecie. Do 2025 roku ta liczba wzrośnie do 400 milionów. Pomimo postępu w zakresie metod leczenia wciąż 1 na 250 wszystkich zgonów jest następstwem astmy i jej powikłań.

Etiologia tej nieprawidłowości wciąż nie została dokładnie zdefiniowana. Popularność zyskała „hipoteza higieniczna”, u której podstaw leżał wzrost zapadalności na astmę wśród dzieci, obserwowany w minionych dwóch dekadach w krajach rozwiniętych. Zgodnie z tą, poddawaną w wątpliwość hipotezą, w czystszym środowisku, z mniejszą liczbą infekcji dróg oddechowych, a tym samym z mniejszą liczbą bodźców stymulujących niedojrzały układ immunologiczny dziecka, dochodzi do spaczonej odpowiedzi zapalnej na alergeny i inne drażniące czynniki środowiskowe.

Próby zdefiniowania obrazu klinicznego i przebiegu astmy każdorazowo kończyły się jednak częściowym lub całkowitym niepowodzeniem. Poszczególni badacze podejmowali mniej lub bardziej udane próby zdefiniowania fenotypów i subfenotypów astmy. Efekty ich prac wzmagały przekonanie o tym, że astma nie jest jednolitą jednostką chorobową. Istnieje coraz więcej wątpliwości co do tego, czy odmienne, nakładające się na siebie fenotypy, odpowiadają jedynie poszczególnym punktom czasowym tego samego procesu patofizjologicznego, u osób o różnej wrażliwości na czynniki wyzwalające, czy też astma to jedynie objaw – manifestacja kliniczna kilku różnych chorób.

Próbując rozwikłać tę zagadkę warto uzmysłowić sobie, że jeszcze w XIX wieku gorączkę traktowano jako odrębną chorobę. Obecnie nikt nie wątpi, że jest to jedynie objaw. Zdaniem redaktorów The Lancet przyszłość astmy będzie podobna.

Opracowane na podstawie: Lancet / 2006-08-26