Zespół odstawienia leków przeciwdepresyjnych

C.H. Warner i wsp – Antidepressant discontinuation syndrome Am Fam Physician 2006;74:449
Na łamach American Family Physician omówiono ważny z praktycznego punktu widzenia zespół objawów wynikających z odstawienia leków przeciwdepresyjnych.

Objawy tego zespołu mogą sugerować nawrót depresji, fazę maniakalną w afektywnej chorobie dwubiegunowej lub choroby o podłożu somatycznym i wymagają odpowiedniej diagnostyki różnicowej. Podstawą patofizjologiczną zespołu odstawienia leków przeciwdepresyjnych są indukowane przez te leki trwałe zmiany w synapsach, charakteryzujące się, na przykład, dla wybiórczych inhibitorów wychwytu serotoniny (SSRI), zmniejszoną liczbą i aktywnością receptorów serotoniny w błonie postsynaptycznej. Inne grupy leków przeciwdepresyjnych, poza oddziaływaniem na układ serotoninergiczny, mogą wywołać objawy odstawienia zależne od zmian aktywności innych szlaków: noradrenergicznego, dopaminergicznego, cholinergicznego, gamma-aminomasłowego. Najczęściej jednak, ze względu na powszechność stosowania SSRI, rozpoznaje się objawy odstawienia tej grupy leków.

Brakuje poprawnych metodologicznie badań oceniających częstość zespołu odstawienia, dane dotyczące SSRI wahają się między 14-66%. Typowo, po minimum 6 tygodniach stałego podawania leku przeciwdepresyjnego, jego nagłe przerwanie wywoła pojawienie się w ciągu 3 dni trwającego przez około dwa tygodnie zespołu objawów odstawienia. W obrazie klinicznym dominują objawy grypopodobne, osłabienie, bóle mięśni, bezsenność, nudności, zaburzenia równowagi, pobudzenie, zaburzenia widzenia, parestezje, „wrażenie przepływającego prądu”. Poważne zaburzenia psychotyczne obserwowano przy odstawianiu inhibitorów monoaminooksydazy: katatonia, majaczenie, urojenia, halucynacje.

W postępowaniu praktycznym poza rozpoznaniem istotna jest profilaktyka wystąpienia tego zespołu. W tym celu leki przeciwdepresyjne należy odstawiać powoli, stopniowo redukując ich dawkę. Niezbędna jest w tym zakresie odpowiednia edukacja pacjentów.

Opracowane na podstawie: American Family Physican / 2006-08-01