Czynniki psychologiczne, miażdżyca, incydenty sercowo-naczyniowe: czy jest związek przyczynowo-skutkowy?

Mary A. Whooley – Mind your heart Ann Intern Med 2006;144:858
W ostatnich 20 latach w wielu pracach udokumentowano związek pomiędzy czynnikami psychologicznymi, takimi jak gniew, depresja, niepokój a incydentami wieńcowymi. W 2004 roku na populacji ponad 25000 pacjentów wykazano, że parametry psychologiczne były silniejszymi czynnikami ryzyka zawału serca niż cukrzyca, palenie, nadciśnienie tętnicze czy też otyłość. Pomimo wielu danych przemawiających za wpływem stanu psychicznego na ryzyko wieńcowe, dotychczas nie poznano mechanizmu tej zależności.

Zaproponowano kilka hipotez wyjaśniających obserwowane zależności. Jedną z nich jest teza wskazująca m.in. na rolę indukowanego stresem niedokrwienia, oddziaływanie zaburzeń autonomicznych, wysokie stężenie katecholamin oraz zwiększoną agregację płytek. Także czynniki genetyczne mogą wspólnie determinować podwyższone ryzyko incydentów wieńcowych i nieprawidłowości psychicznych.

Kolejna hipoteza wskazuje na oddziaływanie choroby wieńcowej na stan psychiczny i na dwukierunkową zależność pomiędzy czynnikami psychologicznymi a incydentami wieńcowymi.

W Annals of Internal Medicine ukazał się komentarz Mary Whooley do wyników badania Rouxa i wsp., przeprowadzonego na populacji około 7000 Amerykanów w wieku 45-85 lat, w którym nie wykazano związku pomiędzy objawami depresji, niepokojem, złością i poczuciem zagrożenia, a zwapnieniami naczyń wieńcowych w tomografii komputerowej. Zdaniem Whooley wyniki tej pracy poddają w wątpliwość wpływ stanu psychicznego na rozwój miażdżycy, jednak nie przekreślają związku pomiędzy czynnikami psychologicznymi a incydentami wieńcowymi, niezależnie od stopnia nasilenia zmian miażdżycowych.

Zdaniem autorki komentarza, jedynie randomizowane badania potwierdzające korzystne prognostycznie oddziaływanie strategii modyfikującej parametry psychologiczne, bez wpływu na pozostałe czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego, pozwoliłyby na potwierdzenie związku przyczynowego pomiędzy czynnikami psychologicznymi a incydentami wieńcowymi.

Opracowane na podstawie: Annals of Internal Medicine / 2006-06-06