Postępowanie niefarmakologiczne w leczeniu nadciśnienia tętniczego

Randy Wexler i Glen Aukerman – Nonpharmacologic strategies for managing hypertension Am Fam Physician 2006;73:1953
Nadciśnienie tętnicze jest znanym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego, jednak kontrola ciśnienia na poziomie populacji pozostaje niezadowalająca.

W artykule zamieszczonym w Amercan Family Physician Wexler i wsp. omówili zasady postępowania niefarmakologicznego, zgodne z zaleceniami ogłoszonymi przez Joint National Committee on Prevention, Detection and Treatment of High Blood Pressure (JNC7).

Autorzy JNC7 wprowadzili nowy podział nieprawidłowych wartości ciśnienia, w którym oprócz nadciśnienia tętniczego (BP>140/90 mm Hg), wyróżniono także grupę ze stanem przednaciśnieniowym, tzn. z wartościami ciśnienia w zakresie 120/80-139/89 mm Hg. Zgodnie z wytycznymi Komitetu wszyscy chorzy z podwyższonym wartościami ciśnienia tętniczego powinni zmodyfikować styl życia, zwłaszcza w odniesieniu do: redukcji spożycia sodu, zwiększenia aktywności fizycznej, umiaru w spożyciu napojów alkoholowych, stosowania diety tzw. DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) i redukcji masy ciała.

Jak wynika z licznych badań redukcja spożycia sodu prowadzi do zmniejszenia wartości ciśnienia tętniczego. Obecnie zalecane jest ograniczenie zwartości sodu w diecie do około 2,4 g/dobę u wszystkich pacjentów z nadciśnieniem i stanem przednadciśnieniowym.

Także aktywność fizyczna pozostaje istotnym elementem leczenia hipotensyjnego. Uważa się, że niezbędne minimum to co najmniej 30 minut aktywności przez większość dni tygodnia. Na podstawie badań populacyjnych wiadomo również, że nadmierna ilość alkoholu zwiększa ciśnienie tętnicze. Obowiązujące obecnie wytyczne zalecają więc nie przekraczanie dwóch standardowych drinków dziennie dla mężczyzn i jednego drinka dla kobiet.

Stosowanie diety DASH, zawierającej duże ilości warzyw i owoców, produktów mlecznych o niskiej zwartości tłuszczu, zwiększone ilości potasu, wapnia i magnezu oraz małe ilości tłuszczów nasyconych, stanowi także istotny element terapii i pozwala na obniżenie zarówno ciśnienia skurczowego jak i rozkurczowego. Ciśnienie tętnicze skutecznie obniża redukcja masy ciała, której spadek o 4,5 kg pozwala zapobiec wystąpieniu nadciśnienia tętniczego lub znacząco obniżyć jego podwyższone wartości.

Palenie tytoniu jest jednym z najsilniejszych czynników ryzyka i wiąże się między innymi z zależnym od liczby wypalanych papierosów, zwiększonym prawdopodobieństwem zachorowania na udar mózgu. We wszystkich zaleceniach podkreśla się znaczenie zaprzestania palenia jako niezbędnego elementu profilaktyki.

Brak jest danych przemawiających za stosowaniem witaminy C, kwasów omega-3, koenzymu Q10. Uważa się natomiast, że techniki relaksacyjne, medytacje, pomimo braku udokumentowanych korzyści, mogą być korzystne w leczeniu nadciśnienia tętniczego, nie stwarzając dodatkowego ryzyka (poza chorymi z psychozami).

Opracowane na podstawie: American Family Physican / 2006-06-01