Depresja jako czynnik ryzyka cukrzycy i jej powikłań

M.M. Williams, R.E. Clouse, P.J. Lustman – Treating depression to prevent diabetes and its complications: understanding depression as a medical risk factor Clinical Diabetes 2006:24:79
W interesującym artykule przeglądowym na łamach Clinical Diabetes Williams i wsp. omawiają niedoceniany problem depresji jako czynnika ryzyka rozwoju cukrzycy i jej powikłań.

Dotychczasowe prace dowodzą, że depresja jest niezależnym czynnikiem ryzyka wystąpienia cukrzycy. Szacuje się, że w jej obecności ryzyko rośnie dwukrotnie. W metaanalizie przeprowadzonej przez de Groot i wsp., depresja w niewielkim lub umiarkowanym stopniu zwiększała szansę wystąpienia retinopatii, nefropatii, neuropatii i powikłań makronaczyniowych, w 10 letniej obserwacji istotnie zwiększała natomiast ryzyko wystąpienia choroby niedokrwiennej serca u kobiet z cukrzycą.

W badaniach NHANES śmiertelność osób z cukrzycą i depresją była o 54% większa, w porównaniu z osobami z cukrzycą bez zaburzeń depresyjnych. Wykazano, że wyrównanie cukrzycy, mierzone poziomem HbA1c, pogarsza się w miarę nasilenia objawów depresji.

Opisano kilka mechanizmów patofizjologicznych związanych z depresją: przyrost masy ciała, zmniejszona aktywność fizyczna, aktywacja osi przysadkowo-nadnerczowej ze wzrostem wydzielania kortyzolu, wzrost aktywności układu współczulnego i spadek przywspółczulnego, zwiększenie produkcji takich cytokin jak interleukina – 6, TNFα. Ważnym elementem ciągu patogenetycznego jest wzrost insulinooporności, co usposabia do hiperglikemii i powikłań o charakterze makroangiopatii.

Różnorodne formy leczenia depresji (farmakologicznie i niefarmakologiczne) mogą wpłynąć pozytywnie na kontrolę metaboliczną cukrzycy, co zależy głównie od remisji zaburzeń afektywnych. Lekami pierwszego rzutu powinny być, ze względu na niską ilość działań niepożądanych, nowoczesne preparaty przeciwdepresyjne. W metaanalizie 24 badań oszacowano, że aktywne leczenie depresji w cukrzycy może zwiększyć odsetek osób z dobrze wyrównaną cukrzycą z 41% do 58%.

Z powyższych powodów autorzy uznają konieczność wczesnego rozpoznania i aktywnego leczenia depresji u osób ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia zaburzeń metabolizmu glukozy lub cukrzycą.

Opracowane na podstawie: Clinical Diabetes / 2006-04-06