Czy neurogeneza leży u podłoża antydepresyjnego wpływu aktywności fizycznej?

Carl Ernst i wsp – Antidepressant effects of exercise: Evidence for an adult-neurogenesis hypothesis? J Psych Neurol 2006;31:84
W Journal of Psychiatry i Neurology warto zwrócić uwagę na artykuł przeglądowy, którego autorzy analizują mechanizmy leżące u podłoża zależności pomiędzy aktywnością fizyczną a depresją. Z badań podstawowych wiadomo, że niektóre leki przeciwdepresyjne (np. tianeptyna) mogą indukować powstawanie nowych neuronów w mózgu. Zaobserwowano, że czas od rozpoczęcia leczenia do wystąpienia efektu terapeutycznego pokrywa się z czasem, jaki upływa zanim nowe neurony osiągną czynnościową sprawność.

Koncepcja neurogenezy u osób dorosłych jeszcze niedawno była przyjmowana z niedowierzaniem. Obecnie jest jasne, że niektóre regiony ludzkiego mózgu, w tym hipokamp, zawierają skupiska czynnych komórek progenitorowych, które dają początek nowym neuronom i zwojom.

Coraz więcej dowodów wskazuje na istnienie związku pomiędzy zahamowaniem procesu neurogenezy a dużą depresją. Wiadomo również, że aktywność fizyczna odgrywa istotną rolę w leczeniu epizodów depresyjnych. Czy u podłoża tego działania leży pobudzający wpływ ćwiczeń fizycznych na powstawanie nowych neuronów?

Pojawiły się już pierwsze prace, które potwierdzają tę hipotezę. Zidentyfikowano cztery rodzaje cząsteczek, których stężenie wzrasta w trakcie wysiłku fizycznego, a które mają udokumentowany, pobudzający wpływ na powstawanie nowych neuronów. Są to: beta-endorfiny, czynnik wzrostu śródbłonka (VEGF), czynnik neurotropowy pochodzenia mózgowego (BDNF) i serotonina.

Omawiana hipoteza o zależności przyczynowo-skutkowej pomiędzy neurogenezą a antydepresyjnym wpływem aktywności fizycznej ma kilka słabości, między innymi tę, że była weryfikowana wyłącznie na modelach zwierzęcych, podczas gdy duża depresja jest zjawiskiem typowo ludzkim. Tym samym, do czasu przeprowadzenia badań na ludziach należy do niej podchodzić z ostrożnością.

Opracowane na podstawie: Journal of Psychiatry and Neuroscience / 2006-02-10