Przestrzeganie zaleceń lekarskich w niewydolności serca

Anna Stromberg – Patient-related factors of compliance in heart failure: some new insights into an old problem Eur Heart J 2006;27:379
Ponad 25 lat temu Sackett i Haynes zbieżność pomiędzy zachowaniem pacjentów (przyjmowaniem leków, przestrzeganiem diety czy wprowadzaniem zmian w stylu życia), a odpowiednimi zaleceniami medycznymi i zdrowotnymi określili mianem compliance (przestrzeganie zaleceń). Określenie to krytykowano jako nadmiernie paternalistyczne – zgodnie z tym terminem lekarze mieli dyktować warunki a pacjenci mieli ich przestrzegać.

Zaproponowano więc alternatywne określenia – „adherence” i „concordance” mające oznaczać, że podstawą relacji pomiędzy lekarzem a pacjentem jest wzajemny szacunek i współpraca. WHO zrewidowało oficjalną definicję, nazywając terminem adherence stopień zbieżności pomiędzy zachowaniem się pacjenta a, uzgodnionymi z nim, zaleceniami lekarza. W praktyce „compliance” i „adherence” używane są zamiennie.

Niezależnie od nazewnictwa, można wyróżnić pięć elementów, od których zjawisko compliance/adherence jest uzależnione. Są to czynniki zależne od: pacjenta, warunków zewnętrznych, samej terapii, systemu organizacji służby zdrowia oraz warunków socjoekonomicznych.

Z przeprowadzonych dotąd badań wynika, że w niewydolności serca wskaźnik „compliance” mieści się w szerokich granicach 10 – 90% (w większości prac około 70%). W European Heart Journal ukazał się komentarz Stromberg do wyników prezentowanego przez Wal i wsp. badania, oceniającego zależne od pacjentów czynniki wpływające na przestrzeganie zaleceń lekarskich w niewydolności serca.

Jak zaobserwowano, Holendrzy w podeszłym wieku, z niewydolnością serca, najlepiej przestrzegali przyjmowania leków, zaś słabiej zaleceń dotyczących ważenia się i zachowania aktywności fizycznej. Lepsze przestrzeganie zaleceń związane było, między innymi, z wykształceniem i nie występowaniem objawów depresji, a także z przekonaniem o korzyściach płynących z terapii.

Stromberg, komentując rezultaty badania podkreśla, że lekarze powinni zarówno przepisywać leczenie zgodne ze wskazówkami towarzystw naukowych, jak i pomagać chorym w jego przestrzeganiu. Poznanie stosunku pacjentów do leczenia jest ważnym elementem poradnictwa i edukacji medycznej. Kolejnym warunkiem wysokiego compliance jest motywacja i przystosowanie pacjenta do choroby. Jak pokazują badania, około jedna piąta chorych z niewydolnością serca nie uważa się za chorych przewlekle i dlatego stosuje się do zaleceń tylko w czasie zaostrzeń choroby. Dobre rezultaty przynoszą programy opieki nad chorymi z niewydolnością serca, edukacja pacjentów, ścisła współpraca z lekarzami i wsparcie psychosocjalne.

Opracowane na podstawie: European Heart Journal / 2006-02-15

Dodaj komentarz