Tomografia komputerowa strumieniem fotonów w badaniach przesiewowych w kierunku choroby wieńcowej

Dariush Mozaffarian – Electron-beam computed tomography for coronary calcium JAMA 2005;294:2897
Na łamach Journal of the American Medical Association ukazał się komentarz Dariusza Mozaffariana poświęcony praktycznemu zastosowaniu tomografii komputerowej strumienia elektronów (EBCT), której zdolność do identyfikacji i kwantyfikacji zwapnień w tętnicach wieńcowych (CAC) pozwala wykorzystać ją w diagnostyce choroby wieńcowej.

Początkowo zajmowano się możliwością zastosowania tej metody u osób z objawami klinicznymi choroby, ostatnio jednak zarówno badacze jak i producenci skupili uwagę na możliwości zastosowania EBCT do badań przesiewowych choroby wieńcowej u osób bezobjawowych.

Zdolność do przewidywania zagrożenia przyszłymi incydentami sercowo-naczyniowymi na podstawie wyniku EBCT oceniano w 6 badaniach kohortowych, obejmujących łącznie niemal 25 tysięcy uczestników. W obserwacji 1.6-6.3 letniej nieprawidłowy wynik testu, występujący zależnie od przyjętych kryteriów CAC u 3-26% badanych, wiązał się z kilkakrotnie większym ryzykiem wystąpienia powikłań niż w populacji ogólnej (w zależności od badania w zakresie 4.6-15.4% vs 1.5-8.2%).

Niemniej jednak, jak zauważył Mozaffarian, u większości (85-95%) osób z nieprawidłowym wynikiem testu nie odnotowano żadnych klinicznych incydentów sercowo-naczyniowych. Mimo to, chorzy ci w konsekwencji dodatniego wyniku EBCT mogą zostać poddani dodatkowym badaniom, także inwazyjnym, i niepotrzebnie otrzymać leki. Rezultat EBCT może również wpływać na warunki ich ubezpieczenia i wysokość składek.

Tymczasem ani w badaniach obserwacyjnych, ani w randomizowanych badaniach klinicznych nie oceniano wpływu wykonywania przesiewowych EBCT na zmniejszenie liczby przyszłych powikłań sercowo-naczyniowych. Duże kliniczne badania przesiewowe są więc konieczne, aby określić czy powszechne wykorzystanie EBCT może ograniczyć liczbę zawałów serca lub przedwczesnych zgonów.

Randomizowane badania oceniające strategie skriningowe w kierunku raka piersi, nowotworów jelita grubego i tętniaków aorty sugerują , że przeprowadzenie takich prób w chorobie wieńcowej jest wykonalne. Do chwili ich przeprowadzenia promowanie EBCT jako metody przesiewowej jest więc nieuzasadnione, i jak pisze Mozaffarian, “przyjmując zasadę primum non nocere, nie można w chwili obecnej zalecać zastosowania tej obiecującej metody diagnostycznej do wykrywania subklinicznych postaci choroby wieńcowej u osób bezobjawowych”. Istotne znaczenie ma również opłacalność interwencji – przy koszcie badania wynoszącym w USA około 500 USD i założeniu 25% redukcji śmiertelności, uzyskanej za pomocą wczesnych interwencji rozpoczętych na podstawie wyniku EBCT, cena jednego uratowanego roku życia, z poprawką uwzględniającą jego jakość (QALY), szacowana jest na 1 700 tys. USD.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2005-12-14