Poczucie sprawiedliwego traktowania w pracy a ryzyko choroby wieńcowej

Mika Kivimaki i wsp – Justice at work and reduced risk of coronary heart disease among employees Arch Intern Med 2005;165;2245
Jednymi z fundamentalnych problemów związanych z relacjami społecznymi są równość, altruizm i poczucie sprawiedliwości. Ich brak może być źródłem poczucia osaczenia, zaniedbania i stresu. Negatywne reakcje na niesprawiedliwość można zaobserwować nie tylko u ludzi, ale także u kooperujących ze sobą naczelnych (małp).

Jeden z kierunków badawczych w tej dziedzinie koncentruje się na miejscach zatrudnienia i koncepcji sprawiedliwości w pracy. Interakcje pracowników z przełożonymi, od których zależy ich wynagrodzenie, mogą w istotny sposób wpływać na samopoczucie. Poczucie sprawiedliwego traktowania przez przełożonego związane jest z większą motywacją pracownika oraz zmniejszeniem poziomu napięć psychologicznych, negatywnych emocji oraz rzadszą absencją w pracy.

U niesprawiedliwie traktowanych pracowników stwierdzano wyższe wzrosty ciśnienia tętniczego oraz obniżoną zmienność rytmu serca. Jak dotąd nie badano jednak, czy brak poczucia sprawiedliwości w pracy wiąże się z ryzykiem rozwoju choroby wieńcowej. Pozwoliło na to badanie Whitehall II, z udziałem brytyjskich urzędników. Jego wyniki opublikowano na łamach Archives of Internal Medicine.

Grupie 6442 mężczyzn w wieku 35-55 lat zadano za pomocą kwestionariusza pytania dotyczące poczucia sprawiedliwego traktowania w pracy. W trakcie średnio niemal 9-letniej obserwacji notowano występowanie zgonów, niezakończonych zgonem zawałów serca lub jednoznacznie potwierdzonej dusznicy bolesnej.

Analiza proporcjonalnego ryzyka wg modelu Coxa wykazała, że ryzyko wystąpienia incydentów wieńcowych było istotnie niższe u osób mających duże poczucie sprawiedliwego traktowania w pracy (w porównaniu z osobami nie mającymi poczucia, że są w pełni sprawiedliwie traktowane) (iloraz hazardu 0.65, 95% przedział ufności 0.47-0.89). Na obserwowaną zależność nie wpływały w sposób istotny poziom cholesterolu, występowanie nadciśnienia, palenie papierosów, spożycie alkoholu czy aktywność fizyczna.

Jak piszą w komentarzu autorzy, stwierdzenie zależności pomiędzy poczuciem sprawiedliwości a rozwojem choroby wieńcowej nie było odkryciem nieoczekiwanym, biorąc pod uwagę silne związki pomiędzy relacjami społecznymi a zdrowiem. Ponieważ badanie przeprowadzono na mężczyznach pracujących w brytyjskich urzędach, w kolejnych pracach należy określić, czy jego wyniki można odnieść również do kobiet, innych grup etnicznych, oraz w innych kontekstach pojmowania sprawiedliwości.

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / 2005-10-24