Sklerotyzacja płatków zastawki aortalnej – „niewinny szmer” czy istotny marker ryzyka sercowo-naczyniowego?

A. K. Nightingale i J.D. Horowitz – Aortic sclerosis: not an innocent murmur but a marker of increased cardiovascular risk Heart 2005;91:1389
Na łamach The Heart ukazał się artykuł przeglądowy poświęcony znaczeniu klinicznemu sklerotyzacji płatków zastawki aortalnej, bez istotnego zwężenia. Jego autorzy, Nightingale i Horowitz, definiują sklerotyzację płatków aortalnych jako ich pogrubienie lub zwapnienie, widoczne w badaniu echokardiograficznym, z turbulentnym przepływem, ale bez przyspieszenia >2.5 m/sek.

Brak jest uniwersalnego systemu klasyfikacji tych zmian. Chandra i wsp. dzielą je na łagodne (małe zmiany 1 płatka), umiarkowane (małe zmiany 2 płatków lub duże 1 płatka) oraz ciężkie (duże zmiany 2 płatków lub zmiany wszystkich 3 płatków). Częstość występowania takich zmian w populacji starszych chorych określa się na 29-42%.

Niewiele jest prospektywnych danych dotyczących rozwoju sklerotyzacji zastawki aortalnej. W badaniu LIFE w 4-letniej obserwacji nowe zwłóknienia płatków zaobserwowano u 24% badanych. Z kolei progresję sklerotyzacji do istotnego (umiarkowanego lub ciężkiego) zwężenia oceniono w jednej z prac na 5,4% w okresie 7-letniej obserwacji.

Występowanie takich zmian zastawki wiąże się jednak nie tylko z ryzykiem rozwoju istotnej wady aortalnej, ale także, jak wykazano w dużych badaniach, ze zwiększonym ryzykiem zgonu sercowo-naczyniowego (względne ryzyko 1.66, 95% przedział ufności 1.23-2.33).

A zatem, stwierdzenie szmeru wyrzutowego nad zastawką aortalną w rutynowym badaniu można uznać za istotny znak ostrzegawczy. Nie oznacza to wprawdzie, że wszyscy chorzy z takimi zmianami będą mieli nieprawidłowy wynik badania koronarograficznego. Jak pokazują analizy, tylko mniej niż połowa chorych poddawanych operacji wymiany zwężonej zastawki aortalnej wymaga dodatkowo pomostowania tętnic wieńcowych.

Jak jednak podkreślają autorzy, łatwe do wykrycia „niewinne” szmery i „nieistotne” zwłóknienia zastawki wiążą się z 50% wzrostem ryzyka wystąpienia zgonu sercowego lub zawału serca.

Opracowane na podstawie: Heart / 2005-11-07