Wysiłek fizyczny u osób z chorobą wieńcową

Paul D. Thompson – Exercise prescription and proscription for patients with coronary artery disease Circulation 2005;112:2354
Na łamach Circulation opublikowano obszerny artykuł poglądowy poświęcony wysiłkowi fizycznemu u osób z chorobą wieńcową.

Paul D. Thompson przypomina w nim definicje ćwiczeń izotonicznych i izometrycznych, opisuje podstawy fizjologii wysiłku i zasady prowadzenia ćwiczeń fizycznych. W kolejnych częściach pracy autor omawia dowody na korzyści płynące z programów rehabilitacji ruchowej, wskazania oraz przeciwwskazania do prowadzenia ćwiczeń fizycznych przez osoby z: chorobą wieńcową, wysiłkowym niedokrwieniem i dusznicą bolesną, po zabiegach angioplastyki, z chromaniem przestankowym i niewydolnością serca.

Ponieważ nadzorowane programy rehabilitacji kardiologicznej są często trudno dostępne, obszerny fragment artykułu Thompson poświęca ćwiczeniom nienadzorowanym. W odpowiedni sprzęt do ćwiczeń aerobowych wyposażone są zwykle kluby fitness, w których brak jest jednak personelu mającego doświadczenie w opiece nad pacjentami kardiologicznymi. W konsekwencji obowiązek zaplanowania programu ćwiczeń spoczywa często na lekarzu prowadzącym.

Podstawowym sposobem ćwiczeń u osób bez schorzeń kończyn dolnych powinny być szybkie spacery na dworze, na bieżni w domu lub w sali gimnastycznej. Trasy spacerów powinny przebiegać po pętli i być zaplanowane w taki sposób, aby w przypadku problemów zapewnić szybką pomoc i transport. Należy rozpoczynać od dystansu możliwego do pokonania bez nadmiernego zmęczenia i co tydzień wydłużać czas trwania ćwiczeń o 2-5 minut, aż do co najmniej 30 minut szybkiego spaceru dziennie (zalecenie wykonywania ćwiczeń codziennie zwiększy prawdopodobieństwo ich wykonywania przez chorych co najmniej 3 razy w tygodniu).

Pacjenci nienadzorowani powinni ćwiczyć utrzymując docelowe tętno na poziomie 60-75% określonego wcześniej tętna maksymalnego (jest to celowo wartość niższa od zalecanych w programach nadzorowanych 70-85%). Ponieważ pomiar tętna wymaga zatrzymania się, a wielu chorych zaczyna się bać, jeśli nie udaje się zbadać pulsu lub gdy przypadkiem wykrywają nieistotne dla ich zdrowia zaburzenia rytmu serca, alternatywnie można zalecić zwiększanie intensywności ćwiczeń aż do wystąpienia zadyszki i utrzymywanie ich natężenia tuż poniżej tego poziomu. Można również zaproponować, aby pacjenci ćwiczyli z największą intensywnością umożliwiającą jeszcze swobodną rozmowę („talk test”).

Warto wiedzieć, że możliwe są również nienadzorowane ćwiczenia izometryczne – np. ćwiczenia z ciężarkami, pompki oraz ćwiczenia mięśni brzucha. Ciężarki do ćwiczeń powinny być na tyle lekkie, aby pozwolić bez trudu na wykonanie 12-15 powtórzeń w każdej z serii. Przedstawione powyżej informacje stanowią, z konieczności, bardzo niewielki wycinek tego, bardzo interesującego, artykułu.

Opracowane na podstawie: Circulation / 2005-10-11