Postconditioning – użyteczna metoda na poprawę wyników rewaskularyzacji w zawale serca

Jakob Vinten-Johansen i wsp – Postconditioning, a simple, clinically applicable procedure to improve revascularization in acute myocardial infarction Circulation 2005;112:2085
W 1986 roku odkryto silne działanie przeciwniedokrwienne zjawiska preconditioning. Koncepcja miała charakter rewolucyjny – poprzedzające krótkie okresy niedokrwienia ochraniały serce zamiast, czego można było oczekiwać, nasilać jego uszkodzenie – 75% redukcja histologicznego obszaru martwicy w pracy Murry i wsp. budziła wielkie nadzieje.

Podstawowy problem praktyczny związany jest z faktem, iż jest to zjawisko względnie krótkotrwałe i, aby ograniczyć wielkość zawału, preconditioning należałoby w praktyce zastosować tuż przed (zwykle nieoczekiwanym, nie poprzedzanym objawami) zawałem serca.

W warunkach doświadczalnych, podobny jak preconditioning, ochronny wpływ na serce zapewnia zjawisko postconditioning (opisane w 2003 roku przez grupę Vinten-Johansena i uzyskiwane za pomocą powtarzanych, krótkich okresów okluzji i reperfuzji, bezpośrednio po zabiegu rewaskularyzacji w świeżym, eksperymentalnym zawale serca).

W 2005 roku w Circulation opublikowano wyniki pracy Staat i wsp., którzy po raz pierwszy wykorzystali wyniki badań podstawowych w kardiologii interwencyjnej, dostarczając dowodów na kliniczną użyteczność zjawiska postconditioning. Badacze wykazali, że 4 cykle 1-minutowych reperfuzji-reokluzji po zabiegu rewaskularyzacji świeżego zawału serca spowodowały zmniejszenie o jedną trzecią ilości uwalnianych enzymów sercowych (wynik zbliżony do uzyskiwanego w badaniach eksperymentalnych).

Zdaniem Vinten-Johansena, komentującego wyniki pracy Staat i wsp., badanie miało wystarczającą moc statystyczną i właściwy protokół, aby ocenić skuteczność kliniczną i bezpieczeństwo postconditioning w wyselekcjonowanej populacji chorych poddanych interwencji przezskórnej z implantacją stentu. Wnioski z badania są, jak pisze autor komentarza, następujące: po pierwsze, prosty zabieg, możliwy do wykonania przez każdego kardiologa interwencyjnego, może potencjalnie bardzo znacznie ograniczyć wielkość zawału; po wtóre, uszkodzenie po reperfuzji występuje także u ludzi i ma znaczenie kliniczne; po trzecie, ocena ilości uwalnianych enzymów sercowych, jako wskaźnika ciężkości zawału serca, wraca ponownie do praktyki klinicznej.

Jakie są implikacje badania na przyszłość? Zdaniem Vinten-Johansena, przed powszechnym zastosowaniem postconditioning nie są konieczne duże badania wieloośrodkowe, z zastosowaniem podwójnie-ślepej próby, ale kolejne prace potwierdzające skuteczność tej metody w większych i bardziej zróżnicowanych populacjach chorych, w których obserwacja powinna być dłuższa (1 do 5 lat) i nie obejmować wyłącznie okresu bezpośrednio po interwencji.

Opracowane na podstawie: Circulation / 2005-10-04