Funkcja śródbłonka a powikłania sercowo-naczyniowe- stan wiedzy

J.A. Vita – Endothelial function and clinical outcome Heart 2005;91:1278
J.A. Vita w cuklu „Mini-symposium” na łamach Heart podsumowuje dotychczasową wiedzę na temat zależności pomiędzy funkcją śródbłonka a chorobami układu krążenia.

Do naturalnych funkcji śródbłonka należy udział w regulacji lokalnego przepływu krwi. Pod wpływem bodźców mechanicznych, jakimi są siły ścinające (shear stress) i wzrost przepływu krwi przez naczynie, a także pod wpływem bodźców biochemicznych np. acetylocholiny, w śródbłonku zwiększa się produkcja, działającego naczyniorozszerzająco tlenku azotu.

W przypadku miażdżycy obserwuje się zarówno globalne, jak i miejscowe (w okolicy blaszki miażdżycowej) zaburzenia funkcji śródbłonka. Autor cytuje 15 badań, w których zbadano funkcję śródbłonka u 3000 pacjentów i wykazano, niezależny od istniejącej miażdżycy tętnic wieńcowych, związek pomiędzy dysfunkcją śródbłonka a zdarzeniami sercowo-naczyniowymi.

Vita analizuje mechanizmy obserwowanych zależności. Dysfunkcja śródbłonka łączy się ze wzrostem liczby czynników prozapalnych, prozakrzepowych i przeciwfibrynolitycznych (zwiększona jest aktywność i stężenie PAI-I). Zmniejszona odpowiedź naczyniorozszerzająca śródbłonka zwiększa działanie sił ścinających, uszkadza ścianę naczynia i sprzyja rozwojowi blaszki miażdżycowej. W obrębie blaszki miażdżycowej, w przypadku jej pęknięcia, przewagę uzyskują czynniki sprzyjające narastaniu zakrzepu (a osłabieniu ulegają czynniki przeciwzakrzepowe, takie jak NO czy prostacyklina).

Jedną z potencjalnych metod stosowanych w ocenie funkcji śródbłonka może być badanie ilości progenitorowych komórek endotelium we krwi. Problemy metodologiczne ograniczają jednak obecnie możliwość wykorzystania na szeroką skalę testów funkcji śródbłonka jako niezależnego markera ryzyka sercowo-naczyniowego.

Opracowane na podstawie: Heart / 2005-10-02