Niefarmakologiczna prewencja wtórna-jak dużej poprawy rokowania możemy oczekiwać?

J.A. Iestra i wsp – Effect size estimates of lifestyle and dietary changes on all-cause mortality in coronary artery disease patients. A systematic review Circulation 2005;112:924
Zalecenia dotyczące stylu życia i sposobu odżywiania u osób z chorobą wieńcową (CAD) sformułowane zostały w większości na podstawie wyników badań prowadzonych na populacji ogólnej (różniącej się charakterystyką od populacji osób CAD) – a zatem wiedzę pochodzącą z badań dotyczących prewencji pierwotnej zastosowano przy opracowywaniu wskazówek poświęconych prewencji wtórnej.

W sierpniowym numerze Circulation Iestra i wsp. dokonali przeglądu badań poświęconych wpływowi diety i zmian stylu życia na śmiertelność całkowitą u osób po zawale serca. W analizie uwzględniono prospektywne badania kohortowe i randomizowane z okresem obserwacji co najmniej 6 miesięcy.

Na podstawie dostępnych danych autorzy oszacowali, że u osób z CAD rzucenie palenia, regularna aktywność fizyczna, umiarkowane spożycie alkoholu i zmiany diety obniżają śmiertelność odpowiednio o 36%, 24%, 20% i 44%. Dla porównania, przyjmowanie czterech podstawowych leków po zawale serca (aspiryny, statyny, beta-blokera i ACE-inhibitora) obniża liczbę zgonów odpowiednio o 18%, 21%, 23% i 26%.

W dyskusji autorzy zwracają uwagę, że znaczenie poszczególnych składników odżywczych w diecie jako prewencji wtórnej nie zostało dokładnie przebadane. W ich opinii istotne znaczenie może mieć między innymi spożycie oliwy z oliwek oraz tłuszczów z kwasami omega-3 (produkty rybne).

Podsumowując, wyniki dużych badań obserwacyjnych i randomizowanych sugerują bardzo istotne znaczenie rzucenia palenia, wprowadzenia regularnej aktywności fizycznej i modyfikacji diety u osób z chorobą wieńcową. Interwencje te wydają się zmniejszać liczbę zgonów równie skutecznie (lub nawet bardziej) jak leki stosowane rutynowo w prewencji wtórnej. Efekt tych interwencji jest jednak słabiej przebadany, praktycznym problemem może być również stopień przestrzegania zaleceń w zakresie diety i stylu życia.

Opracowane na podstawie: Circulation / 2005-08-09