Medycyna oparta na dowodach naukowych a codzienna praktyka

Simon RJ Maxwell – Evidence based prescribing BMJ 2005;331:247
Medycyna oparta na dowodach naukowych (Evidence Based Medicine [EBM]) to świadome i rozważne stosowanie aktualnych danych naukowych przy podejmowaniu decyzji dotyczących opieki nad chorymi.

Jeszcze nie tak dawno lekarze często przepisywali leki bez upewniania się, czy ich postępowanie jest zgodne z danymi zawartymi w najnowszej fachowej literaturze. Obecnie w coraz większym stopniu wymaga się, aby podejmowane decyzje były zgodne z EBM. Aby było to możliwe, niezbędny jest łatwy dostęp do wiarygodnych informacji.

W British Medical Journal ukazał się komentarz Simona RJ Maxwella do opublikowanej w tym samym numerze czasopisma pracy Vidala i wsp. Ci ostatni przeanalizowali zalecenia zawarte w 4 uznanych brytyjskich indeksach farmaceutycznych, poświęcone zmianom dawkowania w niewydolności nerek 100 powszechnie stosowanych leków. Okazało się, że 4 podręczniki różnią się zaleceniami dotyczącymi wysokości dawek i częstotliwości stosowania leków, a nawet definicją niewydolności nerek.

Vidal i wsp. określili różnice jako „znaczące.” W ponad połowie przypadków, pomimo starannego przeszukiwania Medline, nie znaleźli w tej bazie materiałów źródłowych pozwalających potwierdzić znajdujące się w indeksach zalecenia.

Zdaniem Maxwella nie powinniśmy być zdziwieni opisanymi różnicami, bowiem nawet w przypadku, gdy jakość zebranych dowodów naukowych jest dobra – na przykład w nadciśnieniu tętniczym – poszczególni eksperci mogą podsumowywać je bardzo różnie i, korzystając z EBM, dochodzić do odmiennych wniosków.

Vidal i wsp. przeanalizowali dane dotyczące zaledwie 100 preparatów. Trudności z dostarczeniem podobnych informacji dotyczących tysięcy pozostałych leków byłyby ogromne i zadanie takie przekroczyłoby możliwości większości zespołów redakcyjnych.

Zdaniem Maxwella, problemy związane z zapisywaniem leków będą zawsze zbyt złożone, aby EBM mogła we wszystkich przypadkach stanowić jednoznaczną podstawę ich rozwiązania i zawsze istnieć będzie margines niepewności. Niezbędne jest więc doświadczenie kliniczne, zwykły rozsądek i dobra znajomość farmakologii klinicznej.

Opracowane na podstawie: BMJ / 2005-07-30