„Leki nie działają u chorych, którzy ich nie zażywają”

Lars Osterberg i Terrence Blaschke – Adherence to medication NEJM 2005;353:487
W New England Journal of Medicine ukazał się interesujący artykuł poświęcony przestrzeganiu przez chorych zaleceń dotyczących leczenia farmakologicznego. Jego motto, autorstwa C. Everretta Koppa, brzmi: „Leki nie działają u chorych, którzy ich nie zażywają.”

Ocenia się, że w USA nieprawidłowe stosowanie leczenia farmakologicznego i niewłaściwe stosowanie się do zaleceń lekarskich generuje wydatki sięgające około 100 miliardów dolarów rocznie. Problem ten dotyczy zwłaszcza chorób przewlekłych, a przestrzeganie zaleceń zmniejsza się w sposób szczególnie widoczny po upływie 6 miesiecy od początku terapii.

Nieprzestrzeganie zaleceń, obejmujące szeroki wachlarz zdarzeń – od pomijania pojedynczych dawek leków do całkowitej rezygnacji z wybranych leków lub ich kombinacji – nie jest skutecznie rozpoznawane przez lekarzy. Do prostych metod weryfikacji staranności przestrzegania zaleceń przez chorych należą pytania o ilość pominiętych tabletek/dawek w ostatnim tygodniu/miesiącu oraz przyczynę tego zjawiska.

Przyczyny złej współpracy leżą zarówno po stronie personelu medycznego jak i pacjentów. Autorzy badania zwracają uwagę, że najbardziej efektywnym sposobem uzyskania poprawy współpracy chorych jest stosowanie prostych, akceptowanych i dostosowanych do ich stylu życia schematów leczenia. Za cenne uznaje się leki o przedłużonym działaniu, podawane raz dziennie. Współczesna elektronika oferuje możliwość zastosowania „sygnałów przypominających” wmontowanych w telefonach komórkowych i połączonych z elektronicznymi rejestratorami zużycia tabletek.

Najlepszą metodą jest właściwy kontakt lekarza z chorym, zrozumienie przez pacjenta celów terapii, uświadomienie, że jednym z nich jest poprawa jakości życia chorego. Pozwala to osiągnąć nie tylko wypełnianie zaleceń przez chorego (chory bierny), ale również dostosowanie przez chorego trybu życia do leczenia (chory aktywny).

Opracowane na podstawie: NEJM / 2005-08-04