Wysiłek fizyczny w świetle Evidence Based Medicine- artykuł poglądowy

Gerald Fletcher i Jorge F. Trejo – Why and how to prescribe exercise: overcoming the barriers Clev Clin J Med 2005;72:645
Na łamach Cleveland Clinic Journal of Medicine opublikowano artykuł poglądowy poświęcony znaczeniu wysiłku fizycznego. Jego autorzy podkreślają, że wysiłek fizyczny pomaga zapobiegać rozwojowi choroby wieńcowej i innych chorób przewlekłych (cukrzyca, osteoporoza, depresja, rak piersi i okrężnicy).

Posiadamy wiele dowodów na związek siedzącego trybu życia z występowaniem miażdżycy. Jak pokazały badania epidemiologiczne, choroba wieńcowa występuje dwukrotnie częściej u osób najmniej aktywnych.

Wysiłek fizyczny wpływa korzystnie na szereg czynników ryzyka. W meta-analizie 52 badań, z udziałem 4700 osób poddanych co najmniej 12-tygodniowemu treningowi fizycznemu, odnotowano spadek poziomu cholesterolu LDL o 5%, trójglicerydów o 3.7% oraz wzrost poziomu cholesterolu HDL o 4.6%. Z kolei w badaniach poświęconych nadciśnieniu tętniczemu (2674 badanych) skurczowe ciśnienie tętnicze obniżyło się o średnio 3.4 mmHg a rozkurczowe o 2.4 mmHg. U chorych z wyjściowo wysokimi wartościami ciśnienia spadek był nawet większy (7.4/5.8 mmHg).

Wysiłek fizyczny zmniejszył ryzyko cukrzycy u osób zagrożonych jej rozwojem bardziej niż podawana w tym samym celu metformina (58% vs 31%), a u osób z cukrzycą obniżył o 0.5%-1.0% poziom hemoglobiny glikozylowanej. Pod wpływem wysiłku spadał również poziom białka C-reaktywnego (CRP) (nawet o 41%).

Należy jednak pamiętać, że korzystne efekty wysiłku, choć pojawiają się wcześnie, mają charakter przemijający (np. redukcja poziomu trójglicerydów i skurczowego ciśnienia tętniczego utrzymuje się do 72 godzin).

Nie potwierdzono w sposób jednoznaczny, czy zaprzestanie aktywności fizycznej powoduje wzrost ryzyka wieńcowego, wyniki badania Harvard Alumni Study sugerują jednak, że aktywność sportowa w szkole nie chroni przez rozwojem choroby, jeśli nie zostaje utrzymana w ciągu dalszego życia.

Amerykańskie towarzystwa naukowe zalecają więc 30 do 90 minut wysiłku fizycznego o umiarkowanym natężeniu przez większość dni w tygodniu. Wykonywanie testów wysiłkowych przed rozpoczęciem programu ćwiczeń fizycznych przez osoby zdrowe nie jest konieczne (eksperci American Heart Association i American College of Cardiology stwierdzili, iż brak jest przekonujących dowodów na użyteczność i efektywność wykonywania testów wysiłkowych u mężczyzn i kobiet po odpowiednio 45 i 55 roku życia, rozpoczynających program intensywnych ćwiczeń fizycznych), lekarz może natomiast indywidualnie zalecić ich wykonanie u osoby z grupy ryzyka lub z rozpoznaną chorobą układu sercowo-naczyniowego.

Opracowane na podstawie: Cleveland Clinic Journal of Medicine / 2005-08-17