Jak przeszukiwać elektroniczne medyczne bazy danych?

Sharon Sanders i Chris Del Mar – Clever searching for evidence BMJ 2005;330:1162
British Medical Journal proponuje ciekawy artykuł przeglądowy, dotyczący strategii przeszukiwania medycznych baz danych.

Jeśli chce się nadążyć za postępem w medycynie, nie sposób opierać się jedynie na podręcznikach, wydawanych zwykle z niemałym opóźnieniem. Głównym źródłem aktualnej wiedzy stają się elektroniczne bazy danych. Są one jednakże bardzo obszerne – indeksowanych artykułów i streszczeń w bazie danych Medline jest obecnie około 12 milionów. Ponadto, większość tych prac jest napisana „przez naukowców dla naukowców” i relatywnie niewiele z nich ma bezpośrednie, natychmiastowe znaczenie dla praktyki klinicznej.

Kluczowe znaczenie ma skonstruowanie właściwej strategii wyszukiwania. Próby uproszczenia zasad przeszukiwania baz danych zawiodły. Metoda polegająca na formułowaniu pytań przy użyciu otwartego tekstu, na podobieństwo przeglądarek internetowych, nie zdaje egzaminu.

Powszechnym problemem jest nie tylko brak wiedzy na temat zasad posługiwania się poszczególnymi bazami danych, ale także nieumiejętność precyzyjnego zdefiniowania analizowanego zagadnienia. Wieku lekarzy hołduje „zasadzie 90 sekund”. Jeśli w tym czasie nie uzyskają odpowiedzi na nurtujące ich pytanie, tracą zainteresowanie.

Ułatwieniem dla lekarzy są meta-analizy i systematyczne przeglądy badań poświęconych konkretnym zagadnieniom, a także specjalne serwisy syntetyzujące dowody naukowe, np. Cochrane Library. Niestety, dostęp do tych opracowań jest często utrudniony, większość z nich dotyczy jedynie terapii, a rzadziej diagnostyki i rokowania, co więcej, nie dają one odpowiedzi na wszystkie pojawiające się w codziennej praktyce pytania, a nierzadko zawierają już nieaktualne dane.

Autor artykułu zachęca lekarzy do doskonalenia umiejętności samodzielnego wyszukiwania, krytycznego oceniania a następnie wdrażania do praktyki rzeczywistych postępów nauk medycznych.

Opracowane na podstawie: BMJ / 2005-05-21