Czy statyny powinny być dostępne bez recepty?

Brian L. Strom – Statins and over-the-counter availability N Engl J Med 2005;352:1403
Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) odmówiła ostatnio zgody na sprzedaż w USA statyn bez recepty lekarskiej. Na marginesie tej decyzji Brian Strom przedstawił w artykule opublikowanym w New England Journal of Medicine korzyści, jakie odnoszą pacjenci z zakupów leków bez recepty oraz ewentualne niebezpieczeństwa związane z brakiem kontroli lekarzy nad leczeniem.

Możliwość kupna leku bez recepty wiąże się z jego większą dostępnością oraz często ze znaczącym obniżeniem jego ceny spowodowanym przez zwiększone obroty producentów. Ponadto, nabycie leku nie musi być poprzedzone wizytą u lekarza, powodującą czasem zwłokę w rozpoczęciu leczenia. Jednocześnie istnieje ryzyko, że chory błędnie rozpozna przyczyny dolegliwości, co może opóźnić prawidłowe leczenie pod nadzorem specjalisty.

Leki bez recepty w założeniu powinny być przeznaczone do krótkotrwałego stosowania, a brak poprawy lub nasilenie dolegliwości są wskazaniem do konsultacji lekarskiej. Ważne jest również, aby lek charakteryzował się dużym marginesem bezpieczeństwa, nawet przy stosowaniu dużych dawek, przy braku kontroli ze strony lekarza. Ponadto, preparaty ogólnie dostępne nie mogą być obciążone groźnymi działaniami niepożądanymi, muszą być bezpieczne dla osób w podeszłym wieku, kobiet w ciąży, oraz przy współistnieniu częstych chorób.

Autor zwraca uwagę, że korzyści z przyjmowania statyn widoczne stają się po 1-2 latach, natomiast istotna część chorych zaprzestaje ich regularnego przyjmowania w pierwszych miesiącach terapii – brak stałej opieki lekarskiej może nasilić to zjawisko. Ponadto statyny mogą być przyczyną groźnej dla życia rabdomiolizy oraz nasilać niewydolność wątroby; są także przeciwwskazane w ciąży. W podsumowaniu autor stwierdza, że korzyści z łatwego dostępu do statyn nie równoważą ryzyka, związanego z ich niewłaściwym stosowaniem.

Opracowane na podstawie: NEJM / 2005-04-07