Regulacja osi przysadkowo-podwzgórzowo-nadnerczowej a zachowania samobójcze w depresji

Andrea Pfennig i wsp – Hypothalamus-pituitary-adrenal system regulation and suicidal behavior in depression Biol Psychiatry 2005;57;336
Zaburzenia depresyjne są najczęstszymi zaburzeniami psychicznymi, a częstość ich występowania w ciągu całego życia sięga 20% populacji. Blisko 10% pacjentów z zaburzeniami depresyjnymi dokonuje samobójstwa, a 16% potwierdza w wywiadzie usiłowanie samobójstwa.

Niestety nadal słabo są poznane mechanizmy patofizjologiczne związane z zachowaniami samobójczymi. Liczne badania wykazały związek pomiędzy zaburzeniami funkcji osi przysadkowo-podwzgórzowo-nadnerczowej, a zaburzeniami depresyjnymi. Badania pośmiertne u pacjentów z depresją, którzy zginęli w wyniku samobójstwa, wykazały zmniejszoną gęstość receptorów dla kortykoliberyny (CRH) w korze czołowej oraz większą liczbę neuronów wydzielających CRH w podwzgórzu. Dane te sugerują możliwość udziału zaburzeń czynności osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej, u pacjentów z zachowaniami samobójczymi w przebiegu zaburzeń depresyjnych.

Andrea Pfennig wraz z zespołem, przy współudziale Franka Holsboera, opublikowali w ostatnim numerze Biological Psychiatry rezultaty pracy, w której za pomocą kombinowanego testu hamowania deksametazonem z testem stymulacji CRH, przebadano retrospektywnie 310 pacjentów z dużą depresją. W przeszłości próbę samobójczą podjęło łącznie 50 osób, z tego 27 osób bezpośrednio przed przyjęciem do szpitala. 50 osób wypowiadało myśli samobójcze. 233 osoby nie wykazywały zachowań samobójczych w momencie przyjęcia do szpitala.

Przed testem zbadano poziom wyjściowy kortyzolu. Wieczorem podawano p.o. 1,5 mg dexametazonu. Oznaczenia stężeń kortyzolu w surowicy wykonywano dwukrotnie w godzinach popołudniowych następnego dnia. Później podawano 100 mg i.v. CRH i 3-krotnie, co 15 minut, pobierano krew na poziom kortyzolu i adrenokortykotropiny (ACTH) w surowicy.

Okazało się, że zachowania, a także myśli samobójcze u pacjentów z depresją wiązały się z obniżonym wydzielaniem kortyzolu i ACTH, w kombinowanym teście hamowania deksametazonem i stymulacji CRH. Co, zdaniem autorów, interesujące, ze zmianami wyników testów wiązały się nie tylko ostre incydenty samobójcze bezpośrednio przed przyjęciem do szpitala, ale także w bardziej odległej przeszłości.

Wskazuje to na możliwość związku reaktywności osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej i zachowaniań samobójczych u pacjentów z zaburzeniami depresyjnymi. Fenotypowanie chorych za pomocą testu z deksametazonem mogłoby być pomocne w identyfikacji genów odpowiedzialnych za skłonność do podejmowania prób samobójczych.

Opracowane na podstawie: Biological Psychiatry / 2005-02-01