Standardy leczenia nadciśnienia: czy zawsze najlepsze?

Roger E. Peverill – Hypertension guidelines, meta-analyses and clinical trials: do we asssume too much? MJA 2005;182:82
W ostatnich dziesięcioleciach powszechne uznanie w świecie lekarskim zdobyła „medycyna oparta na faktach”. Wyniki wieloośrodkowych badań klinicznych pozwoliły na tworzenie przez towarzystwa medyczne szczegółowych wytycznych i zaleceń dotyczących diagnostyki oraz leczenia najczęściej występujących jednostek chorobowych.

R. Peverill, na łamach Medical Journal of Australia, proponuje chwilę zastanowienia, zanim bezkrytycznie skorzystamy ze standardów leczenia chorych z nadciśnieniem tętniczym. Autor skupia się na opublikowanych w USA w 2003 roku wytycznych VII Joint Comittee on Prevention, Detection, Evaluation and Treatment of High Blood Pressure (VII JNC), w których jako leki pierwszego rzutu w terapii nadciśnienia zaleca się diuretyki. Przypomina, iż w znacznej mierze jest to konsekwencja wieloośrodkowego badania klinicznego ALLHAT, w którym inhibitor konwertazy angiotensyny oraz antagonista wapnia okazały się nie mieć żadnej przewagi nad diuretykiem w zapobieganiu powikłaniom nadciśnienia, natomiast stosowanie alfa-blokera (doksazosyny) związane było z istotnie wyższym ryzykiem niewydolności serca.

Autor zwraca uwagę, że podczas prób klinicznych czas obserwacji jest ograniczony do kilku lat, natomiast leczenie chorych z nadciśnieniem trwa znacznie dłużej. Dlatego też możliwe jest, że wyniki badań nie odpowiadają rzeczywistemu wpływowi leków na przebieg choroby w następnych latach.

Jako przykład autor przytacza, zaobserwowany w badaniu ALLHAT, wzrost częstości cukrzycy de novo u chorych leczonych diuretykiem i podkreśla, że w nadciśnieniu współistniejącym z cukrzycą do pogorszenia rokowania dochodzi po upływie czasu dłuższego od okresu obserwacji w ALLHAT.

Peverill zauważa również, że wiele wytycznych opiera się na metaanalizach, w których z reguły łączy się we wspólne grupy leki z tej samej klasy terapeutycznej i nie uwzględnia istotnych różnic pomiędzy nimi.

Zdaniem autora, przyjętych we wskazówkach zaleceń nie należy traktować w sposób bezwarunkowy, lekarze opiekują się bowiem pojedynczymi osobami nie populacjami, a zatem leczenie powinni dobierać indywidualnie oceniając skuteczność poszczególnych preparatów.

Opracowane na podstawie: Medical Journal of Australia / 2005-01-17