Model do identyfikacji i minimalizowania błędów w stosowaniu leków OTC w aptece ogólnodostępnej: badania wstępne

G.F.Fleming, J.C.McElnay, C.M.Hughes – Development of a community pharmacy-based model to identify and treat OTC drug abuse/misuse: a pilot study Pharm World Sci 2004;26:282
Duża liczba preparatów leczniczych jest dostępna w aptece bez przepisu lekarza (OTC). W większości przypadków ich przyjmowanie jest bezpieczne, jednak czasami mogą one być stosowane niewłaściwie, co może prowadzić do wystąpienia niebezpiecznych działań niepożądanych. Błędy w stosowaniu OTC mogą być wynikiem pomyłki lub wynikiem celowego nadużywania (najczęściej leki przeczyszczające oraz leki o działaniu psychoaktywnym – np. kodeina).

W artykule przedstawiono próbę stworzenia pilotowego modelu służącego do wykrywania i minimalizacji błędów w stosowaniu leków z grupy OTC. Opracowany model obejmował schematy postępowania w przypadku błędów w stosowaniu leków z grupy opioidów, leków antyhistaminowych i przeczyszczających. Jego opracowaniem zajęli się specjaliści z różnych dziedzin m.in. aptekarze, lekarze pierwszego kontaktu, pracownicy wydziałów farmaceutycznych, psycholog, specjalista do komunikacji interdyscyplinarnej.

Model składał się z trzech zasadniczych części. W pierwszej identyfikowano pacjenta błędnie stosującego leki OTC. Drugi etap polegał na wdrożeniu postępowania zgodnego z opracowanymi algorytmami mającymi na celu rozwiązanie problemu związanego ze stosowaniem leku OTC. Ostatnim elementem było utworzenie karty pacjenta w celu monitorowania efektów wdrożonego postępowania.

Po uzyskaniu zgody komisji bioetycznej przeprowadzono jednomiesięczne badanie pilotażowe opracowanego modelu w dwóch aptekach znajdujących się w dwóch różnych miastach w Irlandii Północnej. W trakcie trwania programu zidentyfikowano 18 pacjentów nieprawidłowo stosujących leki dostępne bez recepty.

Badanie pilotażowe wykazało, że błędy w stosowaniu leków OTC są dość częstym zjawiskiem, które może być z powodzeniem identyfikowane przez farmaceutów w aptekach ogólnodostępnych. Opracowany model natomiast po modyfikacjach (zwłaszcza w zakresie komunikacji z pacjentem) może być skutecznym narzędziem pomocniczym.

Opracowane na podstawie: Pharmacy World and Science / 2004-10-26