Zwalczanie przewlekłego bólu – rola farmaceuty szpitalnego

Lynn MA – Pharmacist interventions in pain management American Journal of Health-System Pharmacy 2004;61:1487
Zwalczanie bólu w chorobach przewlekłych, zwłaszcza u osób starszych, stanowi poważne wyzwanie. Często proponowanym rozwiązaniem, zalecanym przez Joint Commission on Accreditation of Healthcare Organiztions (JCAHO) jest stosowanie zamiast podawania leku „w razie bólu” – „as needed”, podawanie leku o określonej porze – around the clock (ATC).

Celem projektu prowadzonego w szpitalu regionalnym w Detroit (John D. Dingell Veterans Affairs Medical Center) było zwiększenie skuteczności zwalczania bólu u osób starszych z wykorzystaniem schematu ATC opracowanego i wprowadzanego przez farmaceutów szpitalnych. W projekcie trwającym dziesięć miesięcy wzięło udział dwudziestu dwóch pacjentów.

Farmaceuta w pierwszym etapie pracy analizował historie chorób i farmakoterapii poszczególnych pacjentów z przewlekłym bólem, uwzględniając wskaźniki czynności wątroby. Następnie przeprowadzał wywiad z pacjentem, co pozwalało uzyskać dodatkowe informacje na temat przebiegu i skutków farmakoterapii, oraz ewentualnych polekowych odczynów alergicznych. W trakcie wywiadu pacjent mógł wyrazić chęć przejścia z systemu podawania leku „as needed” na ATC.

Wśród pacjentów, którzy wyrazili chęć zmiany sposobu przyjmowania leków przeciwbólowych występowały zróżnicowane rodzaje bólu, m.in. ból związany ze schorzeniami nowotworowymi i reumatycznymi. Wśród stosowanych leków były dwuwinian hydrokodonu, paracetamol, ibuprofen, meperydyna i morfina.

Farmaceuta zrealizował w trakcie trwania projektu zmianę systemu podawania leku przeciwbólowego na ATC u dwudziestu dwóch pacjentów, przy czym jedenaście razy zalecił zmiany w stosowaniu leków pomocniczych, np. przeczyszczających, zmniejszających napięcie powierzchniowe w przewodzie pokarmowym i przeciwwrzodowych. W kilku przypadkach zalecił zmianę dawki i drogi podania leku przeciwbólowego. Zmiany były dokonywane za wiedzą lekarza i podawane do informacji personelu pomocniczego.

Przed rozpoczęciem projektu przeprowadzono podstawowe badania diagnostyczne, oraz ocenę ankietową odczuwanego przez pacjentów bólu. W ciągu 24 godzin od interwencji farmaceuty, u wszystkich pacjentów zmniejszył się stopień odczuwania bólu, u części pacjentów ból ustąpił całkowicie. Po miesiącu większość pacjentów z przewlekłym bólem otrzymywała leki w systemie ATC. Aczkolwiek nie prowadzono klasycznych badań stopnia zadowolenia pacjentów ze zmian w terapii, czternastu pacjentów (64%) oceniło zmianę w terapii jako korzystną i potrzebną. Działania farmaceuty mogą istotnie wspomóc zwalczanie przewlekłego bólu w warunkach szpitalnych.

Opracowane na podstawie: American Journal of Health-System Pharmacy / 2004-07-11