Czynniki ryzyka i markery ryzyka miażdżycy

Alan T. Hirsch, Aaron R. Folsom – The continuum of risk. Vascular pathophysiology, function and structure Circulation 2004;110:2774
W komentarzu redakcyjnym opublikowanym w Circulation Alan Hirsch i Aaron Folsom omawiają patofizjologię procesów miażdżycowych. Istnieje wiele, zarówno wrodzonych jak i środowiskowych czynników, których występowanie wiąże się z dysfunkcją śródbłonka, procesem grubienia ściany naczynia, tworzenia blaszek miażdżycowych, ich pękania i wykrzepiania śródnaczyniowego.

Żeby ułatwić ocenę występowania ryzyka miażdżycy w dużych populacjach wyróżnia się obecnie czynniki ryzyka oraz markery ryzyka. Wobec czynników ryzyka (palenie papierosów, otyłość, dieta aterogenna, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, dyslipidemia) związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy ich występowaniem a rozwojem miażdżycy i jej powikłań jest jednoznacznie udowodniony.

Występowanie markerów ryzyka [np. białko C-reaktywne, wskaźnik uwapnienia tętnic wieńcowych (coronary calcium score), czy IMT (grubość intimy w stosunku do grubości błony wewnętrznej)] statystycznie wiąże się z większym prawdopodobieństwem występowania miażdżycy i jej powikłań. Markery ryzyka mogą stanowić kosekwencję procesu aterogenezy i miernik jej zaawansowania, mogą również przyczyniać się bezpośrednio do rozwoju miażdżycy, ale związek przyczynowo-skutkowy nie został jeszcze jednoznacznie wykazany (jeśli zostanie to potwierdzone dla np. stężenia białka CRP, będzie je można określić jako czynnik ryzyka).

Zdaniem autorów obecnie nadchodzi czas bezpośredniego przeniesienia wiedzy na temat nowo wykrywanych markerów ryzyka do realizacji projektów epidemiologicznych i klinicznych.

Opracowane na podstawie: Circulation / 2004-11-02