Leki wpływające na sprawność psychomotoryczną – zadania farmaceuty

Wick J Y, Zanni G R – Drugs and Driving: The Nuances Journal of the American Pharmacists Association, 2004; 44: 430
Według najnowszych badań aż 10% wypadków drogowych może być związanych z przyjmowaniem leków, zarówno wydawanych z przepisu lekarza, jak i z grupy OTC.

Na całym świecie podejmowane są wysiłki w celu zminimalizowania ilości wypadków związanych ze stosowaniem leków pogarszających sprawność psychofizyczną. W celu zbadania wpływu leku na sprawność psychofizyczną stosuje się zazwyczaj stosunkowo prosty test pozwalający wykryć ograniczenie pola widzenia przestrzennego ochotnika, któremu podano lek.

Bardziej zaawansowane metody opierają się na wykorzystaniu symulatorów jazdy samochodem. Za najlepsze rozwiązanie uważa się jazdę ochotnika w normalnych warunkach drogowych, w towarzystwie instruktora. Podłączone urządzenie optyczne mierzy wszelkie odchylenia toru jazdy.

Spośród przebadanych środków leczniczych wpływających na zachowanie kierowcy pojazdu należy wymienić środki przeciwdepresyjne z komponentą uspokajającą, benzodiazepiny, opioidy i antagonistów receptorów H1. Uważa się, że ryzyko wypadku w związku z zażywaniem środków przeciwdepresyjnych z komponentą uspokajającą wzrasta wraz z dawką, nie zaś z czasem stosowania. Zazwyczaj w pierwszym tygodniu stosowania obserwuje się przemijające pogorszenie sprawności.

U osób starszych, przyjmujących benzodiazepiny, prawdopodobieństwo wypadku samochodowego jest aż pięć razy większe. Natomiast w przypadku opioidów przeciwbólowych uważa się, że pacjenci tolerujący podawane dawki leku mogą prowadzić samochód. W badaniach leków przeciwhistminowych obserwowano znaczne upośledzenie sprawności psychomotorycznej po difenhydraminie, podczas gdy feksofenadyna nie wpływała na zdolność prowadzenia pojazdu.
Farmaceuta może zapobiegać wypadkom drogowym związanym ze stosowaniem leków przez odpowiednie informowanie pacjentów. Artykuł wymienia praktyczne porady: m.in.: zakaz jazdy bezpośrednio i w ciągu kilku dni po rozpoczęciu terapii lekiem uspokajającym, zakaz picia alkoholu w czasie stosowania takiego leku i zakaz stosowania, w trakcie terapii trankwilizerami, leków przeciwhistaminowych bez zalecenia lekarza.

Opracowane na podstawie: Journal of the American Pharmacists Association / 2004-08-16