Farmakoterapia zespołu przewlekłego zmęczenia

Stephen E Straus – Pharmacotherapy of chronic fatigue syndrome JAMA 2004;292:1234
Częstość występowania idiopatycznego zespołu przewlekłego zmęczenia (chronic fatigue syndrome, CFS) szacuje się na około 420 na 100 000 osób. CSF częściej dotyczy dorosłych niż dzieci, częściej kobiet niż mężczyzn.

Wśród potencjalnych mechanizmów patogenetycznych zespołu wymienia się: przewlekłe infekcje, zaburzenia snu i nastroju, dysfunkcje immunologiczne, zaburzenia równowagi neuroendokrynologicznej i adrenergicznej. Ostatnio podnosi się rolę zaburzeń osi podwzgórze-przysadka-nadnercza.

W terapii CFS próbowano stosować leki, środki biologiczne, dietę, a także strategie behawioralne i wysiłek fizyczny. Spośród badanych strategii jedynie dwie – terapia poznawczo-behawioralna i stopniowany wysiłek fizyczny – przyniosły potwierdzoną korzyść pacjentom.

W komentarzu opublikowanym na łamach Journal of American Medical Association (JAMA) Straus zwraca uwagę, że leczenie farmakologiczne CSF zawiodło. Chociaż wyniki publikowanych raportów i badań pilotażowych były zachęcające, to w badaniach z podwójnie ślepą próbą żaden z leków nie spełnił pokładanych w nim oczekiwań.

Przełomu w farmakoterapii CSF nie przyniosło także, opublikowane w tym samym numerze JAMA, badanie Blacker`a i wsp. z zastosowaniem galantaminy (leku stosowanego w demencji, także w chorobie Alzheimera). Badanie objęło 37 ośrodków i było największą jak dotąd próbą kliniczną poświęconą farmakoterapii CSF. Galantamina okazała się lekiem dobrze tolerowanym przez chorych, nie wykazano jednak jej skuteczności w żadnej z badanych podgrup pacjentów z CSF.

Mimo niepowodzenia Straus zauważa, że przeprowadzone w ostatnim dwudziestoleciu randomizowane, kontrolowane próby przyniosły kilka ważnych spostrzeżeń – przede wszystkim dowiedziono, że możliwe jest prowadzenie rygorystycznych badań klinicznych nad tym zespołem, wykazano, że objawy CSF zmieniają się w czasie, istnieje grupa pacjentów wyraźnie reagujących na placebo a CSF może ustępować samoistnie.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2004-08-08