Otyłość a nadciśnienie tętnicze: co jest przyczyną, a co skutkiem?

David A. Calhoun i Guido Grassi – Weight gain and hypertension: the chicken-egg question revisited J Hypertens 2004;22:1869
W Journal of Hypertension opublikowano wyniki oryginalnego badania Valentiniego i wsp., którzy analizowali zależność przyczynowo-skutkową między otyłością a nadciśnieniem. Komentarz do pracy wyszedł spod pióra Calhouna i Grassiego.

W powszechnym przekonaniu to otyłość prowadzi do nadciśnienia. Co ciekawe, istnieją również dowody na odwrotną zależność. Przykładowo, w badaniu Framingham, spośród osób z wyjściowo podobną masą ciała jej przyrost w trakcie obserwacji był większy u osób z podwyższonym ciśnieniem tętniczym niż u osób z normotensją. Z kolei, w badaniu Tecumseh, otyłość dotyczyła częściej tych osób, u których w dzieciństwie stwierdzano wyższe ciśnienie tętnicze.

Dotychczas sądzono, że nadciśnienie związane z otyłością jest następstwem zależnego od masy ciała pobudzenia układu współczulnego. Julius i wsp. sformułowali przeciwną hipotezę: to przewlekła nadaktywność adrenergiczna związana z nadciśnieniem prowadzi do zmniejszenia wrażliwości receptorów beta-adrenergicznych, zmniejszenia termogenezy i przyrostu masy ciała.

Wyniki badania Valentiniego i wsp. mogą potwierdzać tę teorię. Autorzy z Włoch stwierdzili, że u osób z nadciśnieniem dochodzi do osłabienia reaktywności beta-adrenergicznej (badanej przez stumulację izoprotenerolem), co wiązało się z zahamowaniem termogenezy i zmniejszeniem całkowitego wydatku energetycznego organizmu. Potwierdzeniem słuszności tej hipotezy mogą być wyniki badań klinicznych, w których obserwowano przyrost masy ciała u osób stosujących beta-blokery.

Autorzy komentarza wątpią, czy omawiane badanie kończy dyskusje nad zależnością przyczynowo-skutkową między nadciśnieniem a otyłością. Sami proponują inne wytłumaczenie tego problemu. Ich zdaniem nie jest wykluczone, że przyczyną zmniejszonej reaktywności beta-adrenergicznej jest nie nadciśnienie a genetyczny defekt receptorów. Bez kolejnych badań rozstrzygnięcie tych wątpliwości nie będzie możliwe.

Opracowane na podstawie: Journal of Hypertension / 2004-10-05