Więcej farmaceutów w szpitalu : jak i dlaczego?

Bertrand Decaudin, Sophie Gautier, Daniel Vion – Les Nouvelles pharmaceutiques 2003;380
Farmaceuta szpitalny, zwyczajowo zaangażowany w przygotowywanie i dyspensowanie leków, coraz częściej odgrywa dużą rolę na oddziałach, przy przepisywaniu i podawaniu  leków. Ta zmiana roli farmaceuty wpisuje się w ogólną tendencję włączania farmaceuty w zadania ekipy medycznej, głównie w działania, które będą zmierzały do redukcji dni hospitalizacji oraz zmniejszenia śmiertelności a także wpłyną na obniżenie kosztów leczenia. Dlatego obszarami, którymi będzie zajmował się farmaceuta są błędy popełniane przy stosowaniu leków oraz działania niepożądane leków.

Wg prowadzonych obserwacji i analiz, wyróżniamy następujące grupy nieprawidłowości związane ze stosowaniem leków:
1) błędy w przepisywaniu leków (tj. nieodpowiednia dawka lub/i niebranie pod uwagę leków przyjmowanych wcześniej i reakcji alergicznych występujących u pacjenta). Wynikają one często z nieznajomości produktu leczniczego.
2) błędy w dyspensowaniu leków
3) błędy w podawaniu leków (tj. zastosowanie niewłaściwego rozpuszczalnika, wybranie nieodpowiedniej drogi podania, niezgodności po zmieszaniu płynów infuzyjnych etc.)
Co do działań niepożądanych to są one wykrywane u 2,5% do 6,5% pacjentów hospitalizowanych. Poza niebezpieczeństwem jakie niosą one dla zdrowia i życia pacjenta, działania te pociągają za sobą bardzo duże wydatki szacowane od 2000 euro do 5000 euro na pacjenta w zależności od oddziału. Działania niepożądane powodują także wydłużenie hospitalizacji pacjenta średnio od 2 do 9 dni.
Farmaceuta pracujący na oddziale może w wielu przypadkach pomóc w uniknięciu w.w. błędów a tym samym przyczynić się do poprawy zdrowia pacjentów oraz zmniejszenia kosztów hospitalizacji. Jego rola jako specjalisty od leku nie ogranicza się więc tylko do dyspensowania leków na oddziały ale ma on za zadanie informować lekarzy i pielęgniarki o potencjalnych zagrożeniach związanych z przepisywaniem lub/i podawaniem danego leku pacjentowi. Takie działania mogą być prowadzone w sposób skuteczny tylko wtedy, gdy farmaceuta będzie częścią ekipy lekarsko-pielęgniarskiej zaangażowanej w proces leczenia i edukacji zdrowotnej pacjenta.

Przeprowadzone analizy w szpitalach francuskich wykazały, że przy współpracy farmaceuty na oddziale, koszty farmakoterapii malały nawet o 40%, a występowanie działań niepożądanych zmniejszało się nawet o 60%.

W chwili obecnej realizowanie powyższych zadań w wielu szpitalach jest niemożliwe ze względu na brak etatów dla farmaceutów. Autorzy artykułu proponują wdrożenie we Francji systemu anglosaskiego, gdzie od wielu lat funkcjonuje model farmaceuty klinicznego, pracującego na oddziałach szpitalnych.

Opracowane na podstawie: Les Nouvelles pharmaceutiques / 2003-11-21