Korzyści i powikłania leczenia farmakologicznego – artykuł redakcyjny

Jan P. Vandenbroucke – Benefits and harms of drug treatment BMJ 2004;329:2
W British Medical Journal ukazał się artykuł redakcyjny poświęcony powikłaniom i efektom ubocznym leczenia farmakologicznego. Autor artykułu – epidemiolog – podkreśla, że wiedza na temat działań niepożądanych i powikłań po wprowadzeniu leków do powszechnego użytku jest nadal ograniczona.

Wiedza na temat skuteczności stosowanego leczenia jest dobrze udokumentowana we współczesnej „evidence-based medicine” (EBM), dzięki powszechnemu stosowaniu kontrolowanych i randomizowanych badań (RCT). RCT są bowiem odpowiednie dla potwierdzenia „co działa lub nie działa,” jednak rzadko pozwalają określić „co szkodzi i jak szkodzi”.

Rozpoznawanie działań niepożądanych i powikłań nowych leków poprawiło wprowadzenie do RCT wymogu rejestrowania wydarzeń klinicznych mogących odpowiadać powikłaniom farmakoterapii. W opinii autora poprawę w zakresie rejestrowania i poznawania efektów ubocznych farmakoterapii można osiągnąć po wprowadzaniu do protokołów i prezentacji wyników RCT obszerniejszych sprawozdań z działań niepożądanych leków. Istotnych informacji mogą także                 dostarczyć przedłużone obserwacje chorych włączonych do RCT, które są jednak rzadko wykonywane.

W opinii autora, w przyszłości systemy wspierania decyzji i aktualnej wiedzy opartej o EBM (np. komputerowe bazy EBM np. Cochrane), powinny uwzględniać nie tylko skuteczność farmakoterapii, ale również w większym stopniu niż obecnie jej potencjalne efekty uboczne i powikłania. Pozwoli to na rzeczywistą ocenę skuteczności i bezpieczeństwa leczenia farmakologicznego oraz uświadomi lekarzy o korzyściach i ryzyku wybranej terapii.

Autor zwraca uwagę, że klinicyści chętnie posługują się EBM i wynikami RCT. Jednak odległe lub rzadkie efekty farmakoterapii są najczęściej rejestrowane dopiero dzięki badaniom i rejestrom stosowanego leczenia i powikłań po wprowadzeniu leków do powszechnego użycia, przez epidemiologów w badaniach obserwacyjnych lub w opisach serii przypadków.

Opracowane na podstawie: BMJ / 2004-07-03