Leki przeciwdepresyjne a ryzyko samobójstw – stan wiedzy

David Gunnell i Deborah Ashby – Antidepressants and suicide: what is the balance of benefit and harm BMJ 2004;329:34
W lipcowym wydaniu British Medical Journal ukazał się artykuł przeglądowy dotyczący ważnego zagadnienia, jakim jest wpływ leków przeciwdepresyjnych na ryzyko samobójstw. Dotychczasowe dane na ten temat są sprzeczne. Trudno znaleźć przekonujące, bezpośrednie dowody na korzystny wpływ selektywnych inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) lub leków trójcyklicznych na częstość zachowań samobójczych.

Co prawda w szwedzkim badaniu populacyjnym wzrost popularności SSRI zbiegł się w czasie ze zmniejszeniem częstości samobójstw, ale już w Wielkiej Brytanii spadek liczby samobójstw nastąpił przed wprowadzeniem na rynek leków z tej grupy.

Próby wykazania zależności przyczynowo-skutkowej pomiędzy SSRI a obniżeniem ryzyka zachowań samobójczych w randomizowanych badaniach klinicznych lub w meta-analizach ich wyników zakończyły się niepowodzeniem. Z kolei wiele badań, głównie pediatrycznych, wskazuje na odwrotną zależność. Przykładowo, w meta-analizie wyników badań nad wpływem SSRI na częstość myśli i zachowań samobójczych wśród dzieci, względne ryzyko w grupach leczonych oceniono na 1.66, jednak nie uzyskano znamienności statystycznej (95% CI: 0.83-3.50).

Wspólną cechą wszystkich dotychczasowych badań porównawczych była niedostateczna moc statystyczna wyników. Chcąc ominąć te ograniczenia, autorzy artykułu opracowali model statystyczny, w którym jednakże również nie uzyskali jednoznacznego potwierdzenia wpływu leków antydepresyjnych na częstość samobójstw.

Ich zdaniem, populacyjny wymiar korzyści i zagrożeń związanych ze stosowaniem SSRI jest trudny do oszacowania. Ewentualne ryzyko związane ze stosowaniem tych leków nakłada się na ich korzystny wpływ na objawy depresji, zmniejszający zagrożenie zachowaniami samobójczymi wynikającymi z nieleczonej depresji. Wskazane są dalsze badania o odpowiedniej sile statystycznej dla rozwiązania tego problemu.

Opracowane na podstawie: BMJ / 2004-07-03