Przewlekły stres w średnim wieku a ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych

B. Ohlin i wsp – Chronic psychosocial stress predicts long-term cardiovascular morbidity and mortality in middle-aged men Eur Heart J 2004;25:867
W wielu badaniach potwierdzono istotne znaczenie czynników psychologicznych i społecznych w patogenezie miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych, brak jest jednak dużych, prospektywnych prac weryfikujących znaczenie tych czynników w populacji ogólnej i w porównaniu do innych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego.

W European Heart Journal ukazały się wyniki prospektywnej obserwacji zależności pomiędzy występowaniem obciążeń psychospołecznych a powikłaniami sercowo-naczyniowymi. W ramach Malmo Preventive Project badacze przeanalizowali losy ponad 13 tysięcy osób w wieku średnio 45 lat, włączonych do programu oceny ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych, którzy w latach 1974-1980 wypełnili badanie ankietowe pozwalające określić poziom deklarowanego przewlekłego stresu. Mediana obserwacji odległej wyniosła około 21 lat.

Iloraz szans (RR) zgonu lub niezakończonego zgonem incydentu sercowo-naczyniowego w grupie doświadczającej stresu wynosił 1.27 (95% CI 1.15-1.39). W analizie wieloczynnikowej, uwzględniającej znane czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego, stres powodował 14% (RR=1.14, 95% CI 1.02%-1.28) wzrost ryzyka. Nie wykazano przy tym niezależnego, istotnego związku przewlekłego stresu z ryzykiem powikłań u kobiet (być może z uwagi na małą łączną liczbę incydentów). U mężczyzn najsilniejszą korelację wykazano dla udaru, przewlekły stres wiązał się z ponad dwukrotnym wzrostem zagrożenia śmiertelnym udarem mózgu (RR 2.04 95% CI 1.05-3.88).

W dyskusji autorzy podkreślili, że odczuwanie przewlekłego stresu jest determinowane nie tylko przez zewnętrzne czynniki stresogenne, ale również cechy indywidualne badanych, takie jak wrogość, doświadczenia wczesnego dzieciństwa oraz, być może, genetycznie uwarunkowana wrażliwość na hormony stresu. Za wykazany wzrost ryzyka mogą częściowo odpowiadać czynniki takie jak: nadciśnienie, zaburzenia lipidowe, spożywanie alkoholu, palenie papierosów oraz mniejsza aktywność fizyczna, jednakże znamienność statystyczna obserwowana w analizie wieloczynnikowej sugeruje również inne możliwe patomechanizmy. Odczuwany poziom stresu wydaje sie być niezależnym czynnikiem ryzyka u mężczyzn w średnim wieku, zwłaszcza w odniesieniu do udarów.

Opracowane na podstawie: European Heart Journal / 2004-05-15

 

Dodaj komentarz