Schizofrenia, zespół metaboliczny i cukrzyca

R.I.G. Holt, R.C. Peveler i C.D. Byrne – Schizofrenia, the metabolic syndrome and diabetes Diabet Med 2004;21:515
Chorobowość z powodu schizofrenii w populacji ogólnej wynosi 1,4-4,6 /1000 osób. Nadwyżkę zgonów w tej grupie chorych przypisuje się samobójstwom, wypadkom, chorobom układu krążenia oraz, jak pokazują wyniki badań epidemiologicznych, zwiększonej częstości występowania cukrzycy typu 2 (DM) i jej powikłań sercowo-naczyniowych.

Autorzy z Uniwersytetu Southampton dokonali na łamach Diabetic Medicine przeglądu danych naukowych poświęconych zależności między schizofrenią a zaburzeniami metabolizmu glukozy. Częstość występowania DM u chorych na schizofrenię szacuje się, w zależności od badanej populacji, na 6% do nawet 50% (u chorych hospitalizowanych z zaburzeniem schizoafektywnym). Podobnie jak u pozostałych osób chorujących na DM obserwuje się u nich: wzrost insulinooporności, otyłość wisceralną, obniżone stężenia cholesterolu HDL i podwyższone trójglicerydów, nasiloną agregację płytek krwi i ekspresję receptorów glikoproteiny IIb/IIIa – czyli elementy zespołu metabolicznego.

Postuluje się istnienie obszarów genomu predysponujących jednocześnie do DM i schizofrenii. Zarówno rozwojowi DM jak i chorób psychicznych sprzyja niska urodzeniowa masa ciała. Ryzyko wystąpienia hiperglikemii zwiększa styl życia pacjentów ze schizofrenią: wzrost spożycia tłuszczu zwierzęcego, zmniejszenie spożycia błonnika i warzyw, niska aktywność fizyczna oraz palenie papierosów.

Ważny element patogenezy DM stanowią leki przeciwpsychotyczne. Nowoczesne neuroleptyki atypowe: klozapina, olanzapina, risperidon mogą podwyższać ryzyko wystąpienia DM. Opisano nawet pojedyncze przypadki kwasicy ketonowej związane z ich stosowaniem. Efekt diabetogenny neuroleptyków zależy od ich wpływu na przyrost masy ciała, związanego z działaniem sedatywnym, przeciwhistaminowym, antydopaminergicznym oraz indukowaniem oporności na leptynę.

Autorzy postulują, aby chorych na schizofrenię objąć badaniami przesiewowymi w kierunku DM (proponując w tym celu oznaczanie stężenia glukozy na czczo) oraz stworzyć dla nich odrębny system opieki diabetologicznej.

Opracowane na podstawie: Diabetic Medicine / 2004-06-07