Czy lekarze pierwszego kontaktu ulegają presji ze strony pacjentów zgłaszających nieswoiste dolegliwości?

Adele Ring i wsp – Do patients with unexplained physical symptoms pressurise general practitioners for somatic treatment? A qualitative study BMJ 2004;328:1057
Ocenia się, że co piąty pacjent konsultowany przez lekarza ogólnego ma objawy, których nie daje się wytłumaczyć chorobą somatyczną. Wielu z nich oczekuje skierowania na dodatkowe badania lub leczenie, które często jest nieskuteczne lub niekiedy wręcz jatrogenne.

W British Medical Journal opublikowano wyniki pracy oryginalnej, w której autorzy z Anglii badali skalę tego problemu oraz starali się zidentyfikować zachowania „trudnych” pacjentów z niejasnymi objawami fizykalnymi, wywierające presję na zlecanie badań lub rozpoczęcie leczenia. Ring i wsp. rejestrowali przebieg konsultacji lekarskich w 7 ośrodkach podstawowej opieki zdrowotnej w Anglii. Wybrali 36 pacjentów z objawami, które w opinii lekarzy nie wynikały z choroby somatycznej. Analizowali sposób, w jaki pacjenci relacjonowali swoje problemy zdrowotne i reakcję lekarzy.

„Interwencję somatyczną” zastosowano wobec 34 z 36 osób (u 27 była to recepta na lek, u 12 badania, a u 4 skierowanie do specjalisty) pomimo, że jedynie 10 chorych poprosiło o nią wprost. Decydujący wpływ na decyzje podejmowane przez lekarzy miał sposób opisywania dolegliwości przez pacjentów. Czynnikami zwiększającymi prawdopodobieństwo zastosowania interwencji były: używanie obrazowego języka i emocjonalnych sformułowań, złożone objawy, obawy ze strony pacjentów przed psychologicznymi i socjalnymi następstwami dolegliwości, powoływanie się na inne osoby jako świadków cierpienia oraz formułowanie przez pacjentów stricte medycznych hipotez dotyczących natury objawów.

Zdaniem autorów badanie wykazało, że, wbrew powszechnemu mniemaniu, pacjenci z niewyjaśnionymi objawami nie wywierają na lekarzy bezpośredniej presji. Aby uniknać nieuzasadnionych interwencji, konieczna jest edukacja lekarzy, uwzględniająca pośredni wpływ pacjentów na ich decyzje.

Opracowane na podstawie: BMJ / 2004-05-01